Nikad ne idem u kladionice, ali ako bi postojala opcija klađenja na temu koliko će građana Srbije biti za Evropsku uniju na referendumu za pet-šest godina, pod uslovom da hrvatski političari nastave sa opsesivnim prozivanjem Srbije – slobodno se mogu kladiti da taj procenat neće premašiti dvadeset odsto. Naravno, ostaje pitanje hoće li hrvatski političari u Evropskom parlamentu i dalje nastaviti sa „balvan politikom“ i prijedlogom novih rezolucija, sudskih procesa, preregulacijom granica, ili traženjem privilegija za vlastitu duvansku industriju. Odgovor je „Da“, naravno da hoće. I u ovom slučaju se mogu kladiti na sigurno.
Ovo je čista matematika i „sigurica“, pa ajde da obrazložim ovaj stav pazeći pritom na korektan politički riječnik. U Srbiji, istina nema lova na vještice, ali ima lova vještica na one koji posumnjaju u njihove vradžbine. Naravno, ovo je samo mala duhovitost koja je, valjda, dozvoljena slobodnim autorima koji pišu „onako“. I koji se ne boje vrački i uroka.
U stvari, važnije je pitanje šta sad raditi, ako je ovakav ishod izvjestan. Naravno, preostala je mogućnost da nećemo biti ni pozvani u Uniju. Ili, da sve može proći i bez referenduma i da nas lokalni političari u dogovoru sa evropskim birokratama mogu staviti pred svršen čin i priključiti Evropi otmicom. Evropa je i nastala na otmici. Istina, onoj iz ljubavi, kad je onomad Evropu, kći feničanskog kralja, oteo Zevs preobražen u bika i odveo na Krit. Prvo se nešto otimala, ali je i brzo popustila kad je uvidjela da bi mogla postati gospodaricom svijeta. U toj namjeri Evropa je i uspjela. Gotovo sve što je bilo najpametnije, najefikasnije i najbolje u svijetu stvoreno je na evropskom kontinentu. Evropa se utemeljila na onom najvrednijem iz grčke, židovske, rimske, vizantske, ali i arapske kulture. Evropski duh paralelno se napajao hrišćanstvom, ali i grčkom filozofijom i praktičnom naukom. Zapravo, ništa od ovog nije samo evropsko, Evropa je nastajala tako da je od svih drugih, pa čak i od varvara, uzimala ono najvrijednije. Evropska kultura nije samo zbir nečega, nego više put iskustva, nauke i otvorenosti prema drugima.
Posebno je grčko određenje čovjeka kao slobodnog bića usmjerilo Evropu ka vrhu civilizacije. Stoga i danas zajednička Evropska unija ima smisla ako je čini savez slobodnih nacija i slobodnih pojedinaca, otvorenih prema drugima. Zato je pitanje šta je danas u EU realnost i na čemu se temelji postojeći političko-ekonomski savez. Da li hrlimo prema Evropi koja je ratoborna prema susjedima, zatvorena i sumnjičava prema drugim civilizacijama i sa vojskom koja negdje daleko brani mir, koji bi inače tamo i postojao da se nisu pojavili strani vojnici. Da li se radi o odbrambenom savezu koji se od nekog brani, nešto osvaja ili napada?
Naravno, Evropa nije nikad bila beskonfliktna zona, i dosad se branila od osvajača, ali su zapadnoevropske države i same osvajala razne zemlje i stvarale kolonije ili je vodila unutrašnje ratove sa tragičnim posljedicama. Međutim, danas je potpuna nepoznanica kud ide vanjska i sigurnosna politika Evrope. Neuvjerljivo danas zvuče vizije da je Unija stvorena iz želje za trajnim mirom i pitanje je da li Evropa i dalje teži uhodanim stazama otvorenosti prema drugim, a ili će kopirati novoproklamovani pojam izuzetnost i provoditi ciljnu isključivost. Evropa vozi nepoznatim putem, njena bivša kolonija joj određuje pravac, Englezi prete odlaskom, a Njemci se sve više nameću kao lideri. Uz stalnu bojazan, mogu li se na tome i zaustaviti.
Hrvatska politika isključivosti i mržnje može posebno demotivisati srpsku javnost. Hrvatska poslanica Ruža Tomašić svakim istupom poružnjava Evropu i umjesto potomaka lijepe feničanske princeze na najvišoj političkoj sceni Evrope zasjela je zapjenušana stekliška kumica sa pijace, koja ne zna o ničem drugom da priča, do li da ponavlja fraze o vječnoj krivici Srba za sve nevolje. Doista, neprivlačan ambijent za građane Srbije. Velika ideja Evrope kao da se nekako suzila na pitanje trgovine, banaka i nafte. Tenk-tank politika. Krležijanski rečeno „Evropa putuje u gvozdenom oklopljenom tanku, službeno uvjerena o svom božanskom porijeklu, svake minute spremna da ponovno zakolje dvadeset milijuna svojih stanovnika“.
Srbija je sada na otvorenom prostoru, negdje između nade i malodušnosti, u stanju evroze. Naravno, Srbija neće ni ovaj put imati vremena da razmisli u miru o evropskoj budućnosti i moraće povlačiti poteze u iznudici ili po pritiskom. Međutim, iako je put u Evropu za Srbiju još po malo nepoznanica, neka zbivanja već sad se mogu predvidjeti i procijeniti.
I da, što se tiče opklade, povlačim je, ako opsesiju hrvatskih političara sa Srbima uspiju stišati njemački političari koji su im osigurali državnost, i američki političari, koji su im omogućili vojnu pobjedu.
Autor je direktor Udruženja Regionalni razvojni servis (RRS)
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
