Od dramoleta „Orkestar“, Žana Anuja, prema prevodu Dragoslava Andrića odavno odomaćenom pod imenom „Ženski orkestar“, te burleske sa opakim svršetkom kao sa kosti u grlu žanra – „ružičaste komedije“ koja publiku uveseljava zađevicama, ljubomorama i sentimentima planulim unutar malograđanskog horizonta očekivanja sedmoro članova jednog malog orkestra, kojima je san da šlagere sviraju po otmenim kazinima, a, ukoliko imaju sreće, eto, nastupaju po banjskim kafanama i pivnicama – reditelj Jug Radivojević i dramaturškinja Ivana Dimić, pokušali su da načine angažovano tragičko pozorje naših dana, preinačivši ga u tužni slučaj otpuštenog simfonijskog orkestra koji će, budući angažovan od novokomponovanog bogataša (za kojeg se u programu predstave veli da je političar), morati da svira „turbo-folk“.
U tom svom preduzeću da od komedije naprave tragediju, reditelj i dramaturškinja su uspeli taman toliko koliko je moguće i od jednog seksteta za popularne numere, s dirigentkinjom pride, načiniti simfonijski orkestar, ili od spoljašnjosti „jeune premiera“ Narodnog pozorišta, Vuka Kostića – žgoljavog i neprivlačnog pijanistu. Dok izvođenje Anujevog komada zahteva glumce koji doista i sviraju, doduše, lake note, u istoimenoj Radivojevićevoj predstavi, simfonijski orkestar (od šest muzičara), neće pred publikom izvesti nijednu kompoziciju. Kad gospođa Otranž, koju glumi Nela Mihailović, zamahne svojom slavnom dirigentskom palicom, uz muziku sa nosača zvuka, koju je Vladimir Pejković komponovao ne u simfonijskom, nego upravo u stilu popularnih melodija koje Anujev sekstet izvodi za banjske rekonvalescente, i to tako da im ne remeti koncentraciju dok igraju šah ili domine, svako će od glumaca otpevati po jedan sentimentalni song o ubogoj umetničkoj sudbini lika koji tumači, a sve ih je napisala Dimićeva, lakonski, u stilu nezaboravnog dvostiha u osmercu: „Oko mene se sve događa, a mene ništa ne gađa!“
Taj tugaljivi, sentimentalistički ton, kojim odzvanja čitava predstava, likvidira i najmanju mogućnost kritičnosti i angažmana. Pokušaj, pak, da se u tom kič-raspoloženju predstave kritički kontekstualizuje njen sadržaj, dovodi do one vrste pseudoangažovanosti kakvu imamo prilike da posmatramo u skarednim domaćim serijalima od „Srećnih ljudi“ do „Mog rođaka sa sela“.
Osim pomenutih, Mihailovićeve i Kostića, i Bojana Stefanović, Daniela Kuzmanović Pavlović, Kalina Kovačević, Zlatija Ocokoljić Ivanović, Jelena Helc Vesković i Branislav Tomašević, u ovoj, od komedije nazor skrpljenoj tragediji – dakle, promenom konteksta, ali ne i komičkog sadržaja u dijalozima koje vode članovi orkestra – primorani su da igraju kao u psihološkoj drami. Time je potpuno uništen humor, a da istovremeno nije proizvedena tragedija, jer nju, pak, uništava sam sadržaj dijaloga.
Najzad, Anujev epilog, kad violončelistkinja izvršava samoubistvo pod razornim naletom ljubomore, i kad vlasnik banjske pivnice zahteva od orkestra da uprkos tome nastavi da svira šlager kao da se ništa nije dogodilo, a kako se gosti lečilišta ne bi uznemirili, izvanredno je uvođenje tragičkog momenta u burlesku, a da se taj žanr ne menja. U predstavi Narodnog pozorišta, pošto je komički žanr promenjen a da tragički nije uspostavljen, ovo ubistvo na kraju gubi svoj dramski i društveni smisao.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
