Danas saznaje: Vladika Teodosije bio protiv smene Justina, „Crveni kosovski božur“ suspendovanom episkopu

Na sajtu je postavljen i raspored bogosluženja vladike Arsenija, ali „retroaktivno“, poslednji datum je 15. februar – praznik Sretenje Gospodnje. On je juče služio liturgiju sa patrijarhom Porfirijem (Perićem) u beogradskom Hramu Svetog Save na Vračaru. Vladika Justin, dok je pod suspenzijom, prema odluci Sinoda, ima pravo da služi u samo manastiru Žiča, ali njegovog rasporeda službi više nema na sajtu.

Danasovi izvori nezvanično tvrde da Veliki vaskršnji post u Eparhiji žičkoj danas počinje u senci sinodskih odluka, napetosti i strahovima zbog mogućih poteza nove, za sada, privremene uprave. Danas je zvanično tražio, ali nije dobio od Svetog arhijerejskog sinoda, Informativne službe SPC i njenog trajnog portparola episkopa bačkog Irineja (Bulovića) pojašnjenje o administratorskim ovlašćenjima vladike Arsenija.

Tačka Ustava SPC koja definiše „administraturu“, izmenjena je posle 13. februara 2010, kad je na sličan način smenjen tadašnji episkop raško-prizrenski Artemije (Radosavljević), duhovni otac vladike Justina, dok vladika Irinej bački u Beču kao administrator ima puna ovlašćenja nadležnog eparhijskog arhijereja, doduše na osnovu odluke Sabora.

Novi Ustav SPC nije zvanično donet, a prema staroj varijanti tokom administrature „ne može se započinjati nikakav posao koji bi se ticao eparhijske organizacije, niti se mogu izvoditi važne promene u poslovima koji su vreme upravljanja bivšeg eparhijskog arhijereja bili započeti“. Pojedini crkveni krugovi već spekilišu da odluka Sinoda o smeni vladike Justina nije kanonski utemeljena niti sprovedena u skladu sa crkvenim propisima. Kako se objašnjava, u zvaničnom saopštenju Sinod se poziva na Ustav SPC koji mu daje pravo da „vodi nadzor nad radom arhijera i sudi im u prvoj istanci za kanonske prestupe“, dok se kao „gresi“ vladike Justina nabrajaju navodni prestupi finansijske prirode. Šta je tačno po sredi trebalo bi da proceni Sabor.

U visokim crkvenim izvorima nezvanično se već spekuliše da bi na predstojećem majskom Saboru „crkvena skupština“ trebalo samo da aminuje sinodsku odluku o smeni vladike Justina i da podeli Eparhiju žičku, pri čemu bi, navodno, vladika Arsenije ostao u njenom delu, čije je sediše u Kraljevu, dok bi za episkopa drugog dela, sa sedištem u Čačku, bio imenovan patrijarhov vikar episkop moravički Tihon (Rakićević), bivši iguman manastira Studenica.

Vladiku Arsenija u crkvenim krugovima bije glas da, navodno, za svaki potez traži „mišljenje“ crkvenog Novog Sada. Takođe se spekuliše i da je pre odlaska u Niš, kao vikar patrijarhov nadležan za Spomenhram Svetog Save na beogradskom Vračaru imao finansijske propuste koje je „pokrio“ tadašnji poglavar SPC pokojni patrijarh Irinej (Gavrilović).

Pored podrške koju vladika Justin dobija na društvenim mrežama, političkih i pojedinih crkvenih krugova, oglasilo se i Srpsko nacionalno veće Kosova i Metohije sa saopštenjem u kome se ističe da je ovu nadstranačku instituciju Srba na KiM „duboko razočarala, ali ne i iznenadila odluka Sinoda SPC da smani jednog od najdostojanstvenijih arhiepiskopa i mitropolita“.

U saopštenju SNV KiM ističe se da je vladika Justin „jedan od retkih episkopa koji su prepoznali i razumeli istorijsku ulogu Crkve u kriznim vremenima, kao što je današnje, ali i uloge sabornosti kao odgovora na raspolućeno nacionalno biću srpskog naroda, zbog čega mu dodeljuje Povelju „Crveni kosovski božur“ za 2025. godinu“.

„Dodeljivanje ovog prestižnog priznanja je znak našeg dubokog poštovanja i zahvalnosti za doprinos koji dajete u promovisanju demokratskih principa za rešavanje državnog i nacionalnog pitanja i razumevanja problema srpskog naroda na KiM. Vašim jasnim porukama u opštoj konfuziji koja vlada u srpskom društvu i državi Srbiji, u vremenu kada su sve nacionalne institucije, pa i Crkva, zaćutale, svojim javnim delovanjem Vi čitavo vreme ohrabrujete verni srpski narod i građane Srbije. Vaše razumevanje i podrška studentskom pokretu i kritika vlasti u Srbiji sa jasnom porukom da ‘moć nije data radi nasilja, nego radi služenja’, odjeknula je među narodom i vernicima, kao ‘melem na ranu’. Nažalost, to tako nisu razumeli ili nisu hteli da razumeju visoki velikodostojnici, vođe naše Crkve. Na sreću, mi smo razumeli i prepoznali Vaše i napore još jednog malog broja visokodostojanstvenika“, navodi se u saopštenju SNV KiM, koji ohrabuje vladiku Justina da „u ovim teškim trenucima, kao i do sada, ostane uspravan i nepokoran pred nepravdom“. Vladiki Justinu „Crveni kosovski božur“ biće uručen kad, kako je Danasu rečeno, SNV KiM uspe da ponovo uspostavi kontakt sa njim.

Povodom slučaja vladike Justina, oglasio se i Dragan Đilas, predsednik Stranke slobode i pravde, koji smatra da je „nalog za njegovo razrešenje stigao sa Andrićevog venca iz kabineta Aleksandra Vučića, a da je Sinod SPC samo puki izvršilac“.

U izjavi za TV N1 bogoslov Blagoje Pantelić, nedavno iskljućen iz SPC zbog verbalog delikta, inače urednik portala teologija.net, ukazao je da iza smene vladike Justina ne stoji samo „politički progon, nego i kontrola vrlo bogate eparhije SPC“. On nije usamljen u takvom mišljenju, koje dele mnogi crkveni krugovi. Eparhija žička je ne samo najveća i najbogatija eparhija u SPC, već neke srpske vladike veruju da preko Žiče vodi najkraći put do patrijaraške bele pane“ i trona Svetog Save.

Vladika Teodosije protiv odluke Sinoda?

Kako Danas nezvanično saznaje odluka Sinoda o smeni vladike Justina nije bila jednoglasna. Protiv nje je, navodno, bio episkop raško-prizrenski Teodosije (Šibalić) koji je, kako se priča, predlagao da se slučaj prepusti Saboru. Crnogorski mediji spekulišu da je vladika Teodosije čak izdvojio mišljenje pri donošenju odluke o suspenziji vladike Justina. Od maja 2025. Sinod radi u sastavu: patrijarh Porfirije (Perić), episkopi: bački Irinej (Bulović), zvorničko-tuzlanski Fotije (Sladojević), raško-prizrenski Teodosije i budumljansko-nikšićki Metodije (Ostojić).

Planovi za Sabor

Eparhija žička, kako se priča u vrhu SPC, nije jedina koja je predviđena za podelu na predstojećem majskom Saboru. Navodno, patrijah Porfirije i njegov duhovni otac i ovogodišnji dobitnik Sretenjskog odrena Prvog reda vladika bački Irinej, imaju u planu da od Mitropolije crnogorsko-primorske „odvoje“ Boku Kotorsku i svedu je na kontinentalni deo, kao i da se Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj „oduzme“ Dubrovnik.

Sporne firme

U saopštenju Sinoda navodi se, između ostalog, da je vladika Justin neovlašćeno osnovao tri privredna društva: „Trifora d.o.o.“, „JEŽ d.o.o.“ i „Vinarija manastira Studenice d.o.o.“, prikrivao njihovo poslovanje, upisao se kao stvarni vlasnik tri privredna društva“. U popisu privrednih subjekata u Srbiji za sve tri pomenute firme kao vlasnik upisanaa je SPC – Eparhija žička. „Trifora d.o.o.“, osnovana 1. aprila 2021. Bavi se izgradnjom stambenih i drugih objekata. NJeno sedište je u Kraljevu, a kao pravi zastupnik upisan je direktor Milutin Baltić. „Jež d.o.o.“ je Poklonička agencija Eparhije žičke, svi podaci o njoj objavljeni su na zvaničnom sajtu eparhije. Osnovana je 26. novembra 2021, sa sedištem u Kraljevu, a kao pravni zastupnik upisan je direktor Milomir Radić. Vinarija manastira Studenica osnovana je 12. februara 2015, sa sedištem u Aleksandrovcu. Registrovana je za proizvodnju vina od grožđa, a kao njen pravni zastupnik naveden je direktor Oliver Stevanović.