Lapidarijum antičkih spomenika

Taj prostor je kompletno renoviran i predstoji dodatno uređenje dvorišta, a angažovanjem stručnjaka te ustanove grad je dobio jedinstvenu izložbu, koja će svakako obogatiti njegovu kulturnu i turističku ponudu.

Stalnu postavku, čija je autorka mr Ljiljana Mandić, viša kustoskinja Narodnog muzeja Užice, čine 23 eksponata, poput nadgrobnih i votivnih (zavetnih) spomenika, nastalih od drugog do četvrtog veka. Oni su pronađeni na širem području užičkog regiona (okolina Požege, Kosjerića, Nove Varoši, Bajine Bašte, Prijepolja i Užica) koji je bio u sastavu rimske provincije Dalmacije.

Među njima su dva oštećena mermerna stuba, za koje se pretpostavlja da su sa prostora Vrutaka, u blizini Užica. Smatra se da su bili deo antičkog hrama u današnjem selu Biosci, odakle najverovatnije potiče i izloženi žrtvenik posvećen bogu Mitri. Izložene stele, kamene nadgrobne ploče, bogato ukrašene religijskim sadržajem, pronađene su okolini Kosjerića i Požege. Tu su i tri nadgrobna spomenika u obliku kocke. Cipusi, monolitni nadgrobni spomenici, pronađeni su u širem regionu Užica i bogato su ukrašeni biljnom ornamentikom (vinova loza) i ljudskim glavama, od kojih neke predstavljaju lokalna božanstva.

Žrtvenici iz Užica i Radoinje, kod Nove Varoši, posvećeni su bogu Jupiteru, a žrtvenici iz Ježevice, kod Požege, i Bioske kod Užica, bogu Mitri.

– Izloženi eksponati omogućuju nam da pratimo društveni život i procese romanizacije na našem prostoru, a ti procesi bili su najintenzivniji u drugom i trećem veku. Moguće je i prepoznati dodire tradicionalizma na tom području sa velikom rimskom kulturom, kao i načine na koji su se ta dva procesa prožimala – kaže za Danas autorka postavke mr Ljiljana Mandić, dodavši da su podaci o izloženim spomenicima prikupljani decenijama.

– Moguće je upoznati i rad lokalnih klesara, koji su spomenike izrađivali u kamenu-krečnjaku. Spomenici imaju i visoku estetsku vrednost i moguće je pratiti razvoj stila, pisma i ikonografije u ondašnjoj rimskoj provinciji Dalmaciji, koja je obuhvatala i užički kraj“, ističe autorka, a potom podseća da je postavka rezultat višedecenijskog rada njenih kolega iz Narodnog muzeja Užice, te da se za te spomenike znalo u drugoj polovini 19.veka, ali da su prvi put izloženi u užičkom muzeju.

Na pragu velikog otkrića

– Smatram da smo blizu istini da na području Bisoke sasvim sigurno možemo očekivati da se nalazi jedan od reprezentativnih sakralnih objekata, što bi bilo veliko otkriće. Ovakvi stubovi nisu mogli da se nalaze bilo gde, već samo uz reprezentativne sakralne objekte – ukazuje mr Ljiljana Mandić.