Mikelanđelo Buonaroti – sinonim za renesansu

Mada je skulptura biblijskog heroja koji je praćkom uspeo da usmrti daleko nadmoćnijeg diva Golijata „glavni krivac“ što se ime njenog autora nalazi u svim udžbenicima iz istorije umetnosti, svestrani Mikelanđelo brojnim delima opravdao je reputaciju najvećeg umetnika svog vremena. U skladu sa duhom renesanse, kada je bavljenje različitim vrstama umetnosti smatrano imperativom, okušao se u vajarstvu, slikarstvu, arhitekturi i poeziji. Naslednik plemićke porodice Buanaroti iz Kaprezea umetničko obrazovanje počeo je da stiče kao trinaestogodišnjak (oko 1488. godine), što je za tadašnje pojmove bilo relativno kasno. Iako su pojedini izjednačavali umetnike sa zanatlijama, Mikelanđelo je na intervenciju svog oca Lodovika primljen na obuku u atelje firentinskog slikara Domenika Girlandija, ali je dečak ubrzo shvatio da je prevazišao učitelja.

Nesvakidašnji talenat Mikelanđela zapazio je i tadašnji vladar Firence, Lorenco Mediči, koji je postao umetnikov mecena. Kao štićenik čoveka koji je imao jednu od najraskošnijih umetničkih kolekcija u Evropi zavirio je u svet antičkih skulptura, čija dinamičnost je predstavljala jednu od ideja vodilja za remek-dela, poput Pijete. Iako su i drugi umetnici koristili isti motiv, Mikelanđelov prikaz Bogorodice koja oplakuje mrtvog Hrista postao je sinonim za pobožnost i sklad. Prema objašnjenju autora, Devica Marija prikazana je kao večito mlada žena, jer se zahvaljujući čistoj duši njeno telo ne menja ni u starosti. „Bogorodica nikada nije osetila lascivne želje koje bi izmenile njeno telo“, navodi se u Mikelanđelovom pismu skulptoru Askaniju Kondiviju.

Iako je sebe smatrao vajarom i nije bio oduševljen željom pape Julija Drugog da oslika Sikstinsku kapelu u Vatikanu (smatrao je da su takav plan osmislili njegovi neprijatelji) ubrzo se ispostavilo da je dočaravanje scena iz Starog i Novog zaveta predstavljalo njegovo životno delo. Freske poput Stvaranja Adama i Strašnog suda, koje je slikao u ležećem položaju od 1508. do 1518. donele su mu neslućenu slavu.

Poput mnogih Italijana koji su živeli u doba renesanse, Mikelanđelo je pisao i poeziju. Veruje se da ga je prijateljstvo sa pesnikinjom Vitorijom Kolonom, koja je zbog slobodoumnih ideja zatvorena u samostan, inspirisalo da stvori pesme u kojima slavi njenu lepotu. Ipak, veruje se da je glavni izvor njegovog nadahnuća predstavljao odnos sa plemićem Tomasom Kavalijerijem. Pojedini biografi tvrde da je upravo Kavalijeri bio životna ljubav čuvenog umetnika, ali da mu nije uvek uzvraćao nežna osećanja. Uprkos činjenici da je u mnogim pesmama izražavao duševne patnje i strah od božjeg suda, postoje podaci da je Mikelanđelo i u dubokoj starosti (umro u Rimu 1564, u 89. godini), neretko posećivao rimske književne salone, uživao u šetnjama toskanskim poljanama i predavao se čarima noćnog života.