Centralna svečanost manifestacije Dani evropske baštine koja se u Srbiji organizuje 12. put i koja ovoga puta za temu ima „Industrijsko nasleđe – zaštita i revitalizacija“, organizovana je prekjuče u zdanju Stare srpske skupštine, koja pripada kompleksu Milošev venac.
Grad Kragujevac izabran je za domaćina manifestacije jer prostor i objekti ovdašnjeg Vojnotehničkog zavoda (VTZ), sa „Kneževim arsenalom“, i dvorski kompleks Obrenovića „Milošev venac“ predstavljaju najstariju i najbolje očuvanu industrijsko-urbanu celinu u ovom delu Evrope.
– Proces industrijskog, privrednog i društvenog razvitka Srbije počeo je u Kragujevcu, u prvoj polovini i sredinom 19. veka. Kragujevački Vojnotehnički zavod je mesto na kojem je Srbija počela da se uključuje u moderne evropske tokove. Zato je neophodno da se prostor i objekti Vojnotehničkog zavoda, ali i Milošev venac proglase za kulturnu baštinu od izuzetnog nacionalnog značaja – konstatovano je na svečanosti u zdanju Stare srpske skupštine.
U kragujevačkoj Topolivnici, prvom pravom industrijskom pogonu u Srbiji i na Balkanu, 27. oktobra 1853. godine, pod rukovodstvom Francuza Šarla Lubrija proizvedeni su prvi topovi. Otuda će 27. oktobra ove godine u Kragujevcu, odnosno u „Zastavinoj“ fabrici oružja, koja baštini tradicije Topolivnice i VTZ, biti organizovana prigodna manifestacija kojom će biti obeleženo 160 godina od početka industrijalizacije Srbije. Kragujevačka Topolivnica je krajem 19. veka prerasla u Vojnotehnički zavod, koji je uoči Drugog svetskog rata, sa oko 12.000 radnika, bio jedna od najvećih fabrika u Evropi. On je posle rata preimenovan u „Crvenu zastavu“, u kojoj su se pored oružja, proizvodili i automobili, kamioni, alati i mašine.
Na prostoru i objektima u sastavu kompleksa „Milošev venac“ su od 1818, kad je Kragujevac proglašen za prvu prestonicu srpske države u nastajanju, donošeni ustavi (Sretenjski, Turski i Namesnički), ali i brojne značajne političke odluke. Na tom mestu su pročitane odluke Berlinskog kongresa iz 1878. kojima je Srbija, nakon vekovne vladavine Osmanlija, konačno postala samostalna država.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
