Potencijali planine Rogozna za proizvodnju organske hrane

Pored toga što su se preko ove planine kroz vekove kretali karavani trgovaca i što je čuvena Carigradska džada kojom su oni prolazili bila glavna spona između Evrope i Azije, nekada se na ovom području uzgajao veliki broj sitne i krupne stoke, proizvodio na daleko čuveni krompir sa Rogozne, heljda, ovas, ječam, raž i druge ratarske kulture koje su bili glavni krivci što su ljudi ne ovoj planini u ne tako davnoj prošlosti živeli i preko 100 godina.

Međutim, sedamdesetih godina prošlog veka usled razvoja industrije došlo je do naglog iseljavanja stanovništva u gradove, što je dovelo do zatvaranja mnogih kuća u ovim selima, dok se u onim selima u kojima ima još uvek po nekoliko domaćinstava radi obično o staračkim domaćinstvima. Najveći vrh ove planine Crni vrh nalazi se na 1.504 metara nadmorske visine. Šumsko bogatstvo po kojem je ova planina bila i te kako prepoznatljiva je usled nekontrolisanih seča prilično ugroženo. Rudni potencijali se takođe slabo koriste. Svojim rubnim delovima ova planina naslanja se na opštine Kosovska Mitrovica, Zubin Potok, Lešak, Leposavić, Tutin i Novi Pazar. Većina sela na ovom području su nenaseljena, u mnogima su ostali samo ostaci temelja (duvarine) kuća, štala, hanova (prenoćišta za ljude i konje) npr. Rapajića han u selu Brđani koje se nalazi na 10 km od Novog Pazara, a nedaleko od ovog sela na putu ka selu Rajetiće nalaze se ostaci kaldrme kojim je ovaj put bio popločan.

Većina livada, pašnjaka i njiva su zakorovljeni, tako da bi bilo potrebno puno truda da se ovo zemljište ponovo kultiviše i vrati u stanje gde su se nekada napasale na hiljade ovaca, koza, krava, proizvodile tone kvalitetnog mesa, sira, kajmaka, krompira i drugih poljoprivrednih proizvoda. Ovo područje predstavlja istovremeno idealno područje za proizvodnju organske hrane za kojom iz dana u dan vlada sve veće interesovanje kako na domaćem tako i svetskom tržištu. Izgradnja Administrativnog prelaza na planini Rogozni i najava revitalizacije postojećeg asfaltnog puta, asfaltiranje neasfaltiranih deonica na ovom putu, predstavlja veliki iskorak u povratku prvenstveno potomaka ljudi koji su nekada živeli na ovoj planini, povratku života i oživljavanju poljoprivredne proizvodnje na ovom području, gde na najvećem delu nikada nije upotrebljena ni najmanja količina pesticide, herbicida, mineralnih đubriva i drugih zaštitnih sredstava koja su zabranjena u organskoj proizvodnji hrane i samim tim predstavljaju odličnu osnovu za zasnivanje iste i početak proizvodnje zdrave sertifikovane organske hrane.

U nadi da će se na ovoj planini ponovo začuti dečja graja, zvuci frule, školska zvona, zvona ovaca, rika volova i konja zabrujati traktori i druga savremena mehanizacija, piscu ovih redova, koji zajedno sa hiljadama drugih meštana ovog područja kroz vekove došao na svet u podnožju ove prelepe planine, ostaje da se nada da će zajedno sa preostalim žiteljima ovog područja dosanjati svoj san, gde će područje Rogozne zajedno sa područjima Pešterske visoravni, Golijom i Kopaonikom postati oaze zdravog života i lideri u proizvodnji organske hrane i seoskog turizma uz pomoć Vlade Republike Srbije, resornih ministarstava i lokalnih samouprava koje gravitiraju ovim područjima.

Autor je dipl. inž. poljoprivrede