U blokadi više od 14.500 preduzeća

Dio problema mogao bi biti eliminisan izmjenom nekih propisa i preduzimanjem oštrijih mjera prema dužnicima. Osim toga, baza podataka koja bi obuhvatala sve nelikvidne i nesolventne kompanije omogućila bi privrednim društvima da budu oprezniji prilikom sklapanja poslovnih ugovora. Zalažemo se i za to da podaci o kompanijama u stečaju, kao i oni o visini osnivačkog kapitala i povezanim privrednim društvima, budu javni i svima dostupni – kaže na početku razgovora za Danas predsjednik Privredne komore Crne Gore Velimir Mijušković.

Prema podacima Centralne banke Crne Gore raste broj privrednih subjekata čiji su računi blokirani – krajem juna registrovano je 14.726 preduzeća u blokadi a njihov dug premašuje 309,9 miliona evra. Kako kometarišete tu sumornu sliku?

– Koncentracija duga relativno je velika, s obzirom na to da 10 najvećih dužnika, odnosno 0,07 odsto evidentiranih, učestvuju sa čak 20,1 odsto u ukupnom dugu, a njihova blokada iznosi 62,4 miliona eura. Pedeset najvećih dužnika, odnosno 0,35 odsto ukupno evidentiranih, učestvuju sa 40,7 odsto u dugu, tako da njihova blokada iznosi 126,1 miliona eura. Zaključno sa 30. junom, u neprekidnoj blokadi do jedne godine bilo je 2.294 izvršnih dužnika čija blokada iznosi 60,1 miliona eura (19,4odsto ukupnog iznosa blokade), a duže od godinu dana 12.432 dužnika sa iznosom blokade od 249,7 miliona eura, što čini 80,6 odsto ukupnog iznosa blokade. Od 50 izvršnih dužnika sa najvećim dugom, čak njih 39 bilo je u neprekidnoj blokadi duže od godine dana i njihova blokada je iznosila 97,1 miliona eura što čini 31,3 odsto ukupnog iznosa duga, dok je 11 izvršnih dužnika bilo do godinu dana u u blokadi od 28,9 miliona eura (9,4odsto ukupnog iznosa blokade). U odnosu na decembar 2010, broj registrovanih privrednih društava veći je za 3,2 odsto, broj preduzeća u blokadi porastao je za 4,5 odsto, dok je iznos neizmirenog duga veći za 19,1procenta što znači da su preduzeća sve manje sposobna da izmiruju dospjele obaveze.

U kojoj mjeri je globalna ekonomska kriza uticala na privredne tokove u Crnoj Gori i kakva je uloga države u tim prelomnim trenucima?

– Praksa je pokazala da u periodima ekonomske stabilnosti i privrednog rasta postoji tendencija državnog otklona od uticaja na te tokove. Nasuprot tome, kad se pojave teškoće u poslovanju privrede očekuje se pojačan upliv države u vidu izmjene određenih propisa i ubacivanja „svježeg novca“ radi pokretanja zaustavljenih ili usporenih ekonomskih tokova. Tako je bilo u ekonomijama najrazvijenijih zemalja EU, SAD, regiona, pa i kod nas. Mi smo u jednom periodu, zahvaljujući prilivu direktnih stranih investicija u pojedinim sektorima beležili ubrzan privredni rast. Globalna kriza, koja nije mimoišla ni Crnu Goru, ukazala je na neophodnost većeg državnog uticaja u stvaranju preduslova za ujednačeniji razvoj u svim sektorima gdje za to postoji potencijal. Crna Gora je takođe pribjegla direktnoj pomoći privatnom sektoru i komercijalnim bankama, što je uticalo na povećanje državnog duga. Važno je, takođe naglasiti da se uvijek mora voditi računa o tome da se državna pomoć usmjerava ka kompanijama koje imaju dugoročnu i realnu perspektivu. U tom kontekstu posmatrano, neophodne su izmjene i dopune postojeće zakonske regulative, ali i prilagođavanje institucija kako bi se stvorio povoljniji poslovni ambijent. Svjesni smo činjenice da se zahtjevima privrede, ponekad, ne može izaći u susret, ali ne treba smetnuti s uma da bez dugoročno osmišljene razvojne strategije privrede nema ni razvoja društva u cjelini. Iz tog razloga država bi morala da bude zainteresovana da motiviše privrednike na dijalog.

Privredna komora Crne Gore ugostila je brojne delegacije privrednika iz Hrvatske,Turske i još nekih zemalja a bilo je i uzvratnih poseta. Kakav je rezult tih poseta, preciznije rečeno ima li novih investicija?

– Privredna komora Crne Gore ima dugu tradiciju organizovanja poslovnih foruma i prethodnih mjeseci privredne delegacije iz Crne Gore učestvovale su na brojnim forumima, kao domaćin ili gost. Svaki od ovih susreta otvara mogućnosti za saradnju. Ipak, smatram da je unapređenje regionalne trgovine prioritet i realno je moguće imajući u vidu stepen razvoja naših ekonomija. Na jačanju te saradnje regionalne komore intenzivno rade. Inače, ove aktivnosti koje sprovodimo u saradnji sa drugim nacionalnim komorama dio su obaveza koje smo preuzeli potpisivanjem sporazuma o saradnji, koji su usmjereni na bolje povezivanje i snaženje ekonomskih veza naše i drugih zemalja. Takve sporazume potpisali smo sa oko 60 komora iz Evrope i šire. Stručna služba Komore je tokom 2011. godine organizovala i sastanke sa predstavnicima privrednih komora Izmira, Tjanđina, Republike Slovačke, Županije Rijeka, Pireja, kao i sa predstavnicima Ministarstva privrede njemačke pokrajne Sarland. U septembru će, u okviru zvanične posjete predsjednika Republike Slovenije Danila Tirka Crnoj Gori, biti održan poslovni forum sa slovenačkim privrednicima, a potom i sa privrednicima Slovačke, kao i sa privrednicima iz Belgije.

Srpska privreda je dosta uložila u Crnu Goru – pomenimo samo najveće investicije: Telekom Srbija, Delta, Knjaz Miloš, Imlek, Simpo, a postoji i zainteresovanost za ulaganja u Luke Bar i Željeznicu Crne Gore. Kako biste ocenili saradnju sa srpskim privrednicima?

– Pozdravljam svaku zdravu investiciju koja dolazi u Crnu Goru i posebno želim da ukažem na dobre odnose sa Privrednom komorom Srbije. Ta saradnja nije gubila ni na kvalitetu ni na intenzitetu. Privredna komora Crne Gore ima predstavništvo u Beogradu, koje svakako doprinosi snaženju kvaliteta privrednih veza sa Srbijom. To je u ovom trenutku jedino naše predstavništvo u inostranstvu, što dovoljno govori koliko nam je važno srpsko tržište. Tokom 2010. Privredna komora Srbije je otvorila svoju kancelariju u Podgorici i stalno radimo na unapređenju saradnje.

Kako povećati izvoz crnogorskih proizvodi u Srbiju?

– Što se trgovinske razmjene sa Srbijom tiče ona je na zavidnom nivou, mada Crna Gora beleži deficit. Uprkos tome da je reč o kompatibilnim tržištima i da nema kulturoloških i jezičkih barijera, u prilog dobroj razmjeni svakako ide i primjena CEFTA sporazuma. To je pomoglo da se obim prometa poveća, a naše aktivnosti u Komori su intenzivne i kada je u pitanju stvaranje uslova za što veće prisustvo domaćih proizvoda na, za nas respektabilnom, srpskom tržištu.

Neslavan bilans

Prema podacima Privrednog suda primljeno je 1.177 zahtjeva za pokretanje stečajnog postupka preduzeća koja nisu u stanju da izmiruju dospjele obaveze. Koliko je zahtjeva riješeno?

– Riješeno je 1.022 zahtjeva, ili 86,8 odsto pri čemu je 798, ili 78 odsto zahtjeva okončano likvidacijom firmi i brisanjem iz Centralnog registra, dok je za ostala 224 postupak obustavljen ili je zahtjev odbijen. Najviše zahtjeva za pokretanja stečajnog postupka pokrenuto je 2010. godine – ukupno 347, od čega je 295 riješeno, dok je postupak riješavanja 52 zahtjeva u toku (Tehnostil Nikšić, Duvanski kombinat Podgorica, Unifarm Podgorica, GP Cetinje, Izbor Bar…). Od riješenih zahtjeva, 224 predmeta, ili 76 odsto, rezultiralo je likvidacijom privrednih subjekata i brisanjem iz registra, dok je za 71 zahtjev postupak obustavljen.