Carthaginem esse delendam

(„Uostalom, mislim da Kartaginu treba razoriti!“) I ona, ta pretnja, ostvarila se na najbezdušniji način u Trećem punskom ratu 146. godine pre nove ere, kada su Rimljani osvojili, opljačkali i razorili Kartaginu, a stanovnike pobili ili prodali u roblje. A samo stotinak godina ranije, 217. i 216. godine, kartaginski vojskovođa Hanibal osvojio je skoro celu južnu Italiju, a u tamošnjem Rimu tiho se i u strahu šaputalo „Hanibal ante portas“. I dok slušamo vodiča, sa kojim obilazimo ono što je ostalo od te nekad najmoćnije i najbogatije države zapadnog dela Sredozemlja, razmišljamo o prolaznosti veličine i slave – što se ovde može osetiti kao retko gde na svetu.

Najimpresivniji su svakako vidljivi ostaci vojne luke izgrađene pre negde oko dve i po hiljade godina, za potrebe kartaginske ratne flote koja je gospodarila Sredozemnim morem. To je, svakako, bilo pravo arhitektonsko čudo antičkog doba, luka osposobljena da primi i zaštiti 220 ratnih brodova.

Grad su štitile 37 kilometara duge masivne zidine, a središtem utvrđenog grada dominirala je velika citadela Bursa, čiji ostaci su i danas vidljivi.

Kartaginu je UNESKO 1979. godine proglasio delom svetske kulturne baštine. U njoj su vidljivi tragovi prevashodno feničanske i rimske kulture. O Feničanima pripovedaju tragovi Malohovog svetilišta, Ešmunovog hrama i više nekropola s nadgrobnim reljefima, figurama božanstava i glinenim maskama. Najbrojniji su, svakako, ostaci arhitekture iz rimskog doba: cirkus, odeon, teatar, amfiteatar, cisterne i terme. Nezaobilazni su i starohrišćanski spomenici, pre svega bazilike, krstionice i nekropole.

Kartagina je neodvojiva od takozvanog Nacionalnog muzeja Bardo, gde su posetiocu na oku raznoliki arheološki tragovi Tunisa kroz više milenijuma i više civilizacija. U toj muzejskoj zbirci svakako prednjači jedna od najlepših i najvećih svetskih kolekcija rimskih mozaika. Spomenimo među mnoštvom veličanstvenih i rafiniranih mozaikom predstavljenih prizora, barem dva-tri: Persej oslobađa Andromedu ubijajući morsko čudovište. Vergilije sluša Klio i Melpomenu, što je jedan od najzapaženijih portreta čuvenog rimskog pesnika Vergilija. I, najzad, Venera u svom kupatilu, gde, napola gola, boginja drži jednom rukom svoju bujnu kosu, a drugom ogledalo, dok joj dva amora prinose ogrlicu i korpu sa nakitom… Ima mozaika i na drugim mestima u svetu, ali ovde su, svakako, dovedeni do savršenstva. Neka mi bude oprošteno ako grešim.

Na kraju da završimo kratku priču o Kartagini pitanjem otkud ona u sastavu Tunisa. Odgovor je jednostavan i svedoči o tragičnosti kartaginske istorije: posle Rimljana osvojili su je, 432. godine, Vandali, Vizantija 533. godine i, konačno, Arapi 697. godine. I danas, dominirajući, barem geografski, prestonicom Tunisa, grad Kartagina srdačno prima posetioce željne potresne priče o njenom postojanju.