Izložba “Identiteti izvan granica”, dela iz italijanske Kolekcije Farnezina u galeriji DOTS

Identiteti izvan granica je izložbeni projekat koji promoviše Ministarstvo spoljnih poslova i međunarodne saradnje Italije povodom dvadeset pet godina postojanja Kolekcije Farnezina. Ova inicijativa nudi sveobuhvatno i slojevito promišljanje o pojmu identiteta u savremenom kontekstu, obeleženom ekološkom krizom, migracionim fenomenima, geopolitičkom nestabilnošću i dubokim kulturnim rascepima.

Nastao kao putujući projekat u tri etape – Berlin, Vilnjus i Valeta – i realizovan u saradnji sa Italijanskim institutima za kulturu, projekat je vremenom prevazišao svoje početne granice, zahvaljujući snazi tema kojima se bavi, kao i značajnom interesovanju koje je pobudio na međunarodnom nivou.

Beograd predstavlja prvu stanicu ove proširene verzije: u saradnji sa Galerijom DOTS, projekat stupa u dijalog sa kontekstom koji je duboko obeležen istorijskim preobražajima, redefinisanjem granica i procesima rekonstrukcije.

Grad tako postaje kulturna laboratorija za istraživanje odnosa između prošlosti i sadašnjosti, kao i za sagledavanje načina na koji se individualni i kolektivni identiteti oblikuju kroz stalna prelaženja. Međugeneracijski dijalog između umetnica i umetnika pokreće nove oblike simboličkog otpora, imaginacije i reinterpretacije istorije.

Delo Marija Merca Fibonači otvara putovanje kroz izložbu snagom jedne utopijske slike, koja prevazilazi granice nacionalnog: numerička spirala postaje metafora organskog, nehijerarhijskog znanja, koje se širi putem veza i grananja.

Oko ovog jezgra, razvijaju se tri tematske celine – Koreni otpora, Nestabilne ekologije, Geografije otuđenja – koje se sučeljavaju sa tenzijama savremenog društva iz radikalnih i višestrukih tačaka gledišta.

U konceptualnoj celini Koreni otpora, telo i jezik postaju sredstva emancipacije. Radovi Tomaza Binge, Karle Akardi, Keti la Roke, Marije Lai i Elize Montesori, ključnih figura italijanske ženske avangarde, stupaju u dijalog sa radovima Elene Belantoni, Silvije Đambrone, Marinele Senatore i Loredane di Lilo.

Plod ovih susreta predstavlja mreža kritičkih genealogija, gde subverzija nije sećanje, već živa praksa: postupci koji rastavljaju, prepisuju i izvode nova pisma neposlušnosti.

Celina Geografije otuđenja bavi se rascepom kao iskustvom. Radovi Đee Kazolaro, Anjeze Purgatorio i Sare Čirači iscrtavaju mapu rana – urbanih, društvenih, emotivnih. S druge strane, dela umetnica Ra di Martino, Marte Roberti i Paole Gandolfi uvode figure koje su između ljudskog i neljudskog, tela-mašine ili granična prisustva koja preispituju identitet, smatrajući ga fluidnim, migratornim stanjem, koje se neprekidno menja.

U celini Nestabilne ekologije, pejzaž se ne doživljava kao puka pozadina, već kao ranjiv organizam: povređeni ekosistem u procesu transformacije.

Umetnice Leticija Batalja, Silvija Kamporezi, Martina dela Vale, Elena Maci i Laura Punjo pristupaju prirodi kao prostoru krize, ali i moguće regeneracije, pozivajući na promišljanje o odgovornosti pogleda i na neophodnost zamišljanja novih oblika suživota. U ovom odeljku, po prvi put, predstavljeno je i delo Iđinija de Luke, koje je nedavno uvršteno u Kolekciju Farnezina.

Za beogradsku izložbu tri umetnice predstaviće site-specific intervencije. Elena Belantoni pored originalnih maski koje je koristila u video-radu The Fox and The Wolf: Struggle for Power (Kolekcija Farnezina), izlaže i izbor video-radova iz 2019. godine kao deo projekta On the Breadline, koji je nastao u Beogradu, Istanbulu, Atini i Palermu.

Video-radovi, prikazani na starim monitorima sa katodnom cevi, oblikuju jedinstveno skulptoralno telo u kojem pokretna slika postaje materija i fizičko prisustvo. Sa jednog od monitora, koji je izdvojen u odnosu na ostale i na kojem se prikazuje video Blue White Red, šire se nizovi traka u boji koji podsećaju na boje srpske zastave.

U ovoj intervenciji, telo postaje politički i simbolički prostor, koji se hrani napetošću između mita o snažnom vođi i složenosti istorijske i društvene stvarnosti.

Potom, poezija Tomaza Binge Zove se Rat, iz 2003. godine, predstavljena u formi instalacije sa pratećim zvukom, prepliće telo, jezik i politiku i istupa kao čin poetskog otpora. U zemlji koja je iskusila okupacije, rascepe i preporode, Bingin glas odjekuje kao poziv na ponovno otkrivanje ranjivosti kao generativne snage i ključnog uslova za nove oblike suživota i puštanja korenja.

Nadovezujući se na dela iz kolekcije, Anjeze Purgatorio svojim radom Perhaps you can write to me, čiji je naslov nadahnut poetskim univerzumom Emili Dikinson, stvara instalaciju u čijem je središtu veliko poštansko sanduče, svojevrsna naprava za odnose i iščekivanje.

Na njegovim površinama izložena je serija razglednica sa motivima vode, Dunava i Drine, koje presecaju dve poetske rečenice, različitih formalnih registara, ispisane rukom same umetnice.