Napori Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Zrenjaninu, da dve gradske vile dobiju status spomenika kulture, urodili su plodom. Odlukom Vlade Republike Srbije, Elekova vila i Pinova vila u Zrenjaninu utvrđene su za spomenike kulture.
One su do sada imale najniži nivo zaštite, status prethodne zaštite, objašnjava istoričar umetnosti Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Zrenjaninu Bojan Kojčić. Prema njegovim rečima, Zavod je još 2007. godine uputio republičkom Zavodu za zaštitu spomenika kulture Predlog odluke o utvrđivanju za spomenike kulture ova dva objekta.
– Procedura i zakon koji je prati su takvi da to prilično dugo traje, ali mi smo bili uporni i možemo sa zadovoljstvom reći da su te dve vile sada utvrđene za spomenike kulture. Za njih je pripremljena obimna dokumentacija, istraženo je sve što je relevantno. Vile su do sada imale status prethodne zaštite, dakle bile su pod zaštitom države, ali je reč o najnižem nivou zaštite, koji je bio privremenog karaktera. Utvrđivanjem za spomenike kulture, ovi objekti su značajni za zajednicu i imaju prioritet u saniranju i održavanju – objašnjava Bojan Bojčić, koautor knjige „Poznati arhitekti i njihove građevine u Velikom Bečkereku krajem 19. i početkom 20. veka“.
Elekova vila nalazi se u Ulici Petra Drapština broj 9, u privatnom je vlasništvu jedne kompanije i sanirana je i restaurisana tokom 2007. godine prema uslovima Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin. Tokom ove godine postavljen je novi biber crep. Vila je izgrađena 1911. godine u stilu secesije, njen investitor bila je Torontalska županija, praški arhitekt Viktor Beneš, a pripadala je industrijskom kompleksu oko fabrike šećera. Bila je namenjena za život direktora ova fabrike, a ostala je upamćena po njenom dugogodišnjem stanaru, direktoru Fabrike šećera Viktoru Eleku. Pinova vila nalazi se u Ulici Ive Lole Ribara broj 13, napuštena je i stanje joj je kritično prema oceni stručnjaka. Njen sadašnji vlasnik Grad Zrenjanin, neuspešno godinama pokušava da je preko republičke Direkcije za imovinu proda ili da u zakup. Pinova vila podignuta je 1894. godine u eklektičkom stilu, sa elementima gotike i romantizma. Investitor i prvi vlasnik bio je Leon Štegelvald, a arhitekta Laslo Đaluš. Vila je zamišljena kao stambeni objekat, prostire se na 500 kvadratnih metara, a do sada je promenila značajan broj vlasnika. Upamćena je po šestom vlasniku, geometru Paji Pinu, kome je oduzeta 1943. godine od strane okupacionih vlasti. I nakon oslobođenja menjala je vlasnike. Zavod za zaštitu spomenika kulture uradio je još 2005. godine Projekat obnove fasade Pinove vile.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
