Jak uticaj Staljina na Tita

O tome svedoči i referat Josipa Broza na Petoj zemaljskoj konferenciji, održanoj oktobra 1940. u Zagrebu. U svom referatu Staljina je nazivao „velikim vođom i učiteljem“, pozivao se na pouke i učenje Staljina, isticao da jugoslovenski komunisti treba da slede Staljina u izgradnji partije „višeg tipa“, tražio da uz „skromnost“, „budnost“, „disciplinu“, „požrtvovanost“ jugoslovenski komunisti gaje „bezgraničnu odanost Partiji Lenjina-Staljina“. Iz referata se, takođe, vidi da je Josip Broz čitao Staljinova dela, pa čak i citirao neke delove iz knjige Pitanja lenjinizma. U to vreme Tito je od Staljina preuzeo, i do kraja života se pridržavao, ideje o značaju „kadrova“ za KPJ. Rečnik koji Josip Broz tada upotrebljava, takođe, ukazuje na izuzetno jak uticaj koji je J. S. Staljin imao na njega.



***

Početak rata učinio je, dodatno, Josipa Broza i Josifa Visarionoviča učesnicima i akterima istog procesa. Pored veza sa kraljevskom vladom, Sovjetski Savez je u predvečerje rata i tokom ratnih godina, preko Kominterne, održavao intenzivne odnose sa KPJ. Formalno Kominterna je imala status organizacije čija politika ne obavezuje sovjetsku vladu. Suštinski, veze tog „svetskog štaba revolucije“ sa njenim sekcijama, među kojima i KPJ, bile su pod kontrolom Staljinove spoljne politike. U isto vreme deo saradnje održavan je, sa manjim prekidima, diplomatskim putem. Shvatanje proleterskog internacionalizma nalagalo je komunistima čitavog sveta da brane Sovjetski Savez, što je vlada SSSR koristila sinhronizujući svoje političke i vojne interese, uklopljene u politiku antihitlerovske koalicije, sa akcijama komunističkih partija. U isto vreme kod jugoslovenskih komunista postojala je bezgranična vera u Sovjetski Savez i njegovu moć. Podjednako čvrsta ubeđenja prema Rusiji imao je i srpski narod.

Sledeći „liniju“ Kominterne, Tito se, nakon velikih demonstracija u Beogradu, u kojima je 27. marta 1941. odbačeno pristupanje Jugoslavije Trojnom paktu, i dalje suprotstavljao imperijalističkom ratu. Smatrao je da se opasnost od rata može izbeći samo oslonom Jugoslavije na SSSR. To nije bilo u koliziji sa njegovim čvrstim ubeđenjem da je sveta dužnost komunista da brane integritet i nezavisnost Jugoslavije. U danima napada Nemačke na Jugoslaviju i kratkotrajnog aprilskog rata 1941. formirao je Vrhovni komitet na čijem je čelu bio, opredelio se za oružani otpor, upozoravao na opasnost od bratoubilačkog rata, pozvao „narode Jugoslavije“ u borbu protiv okupatora. Ima indicija da je tada začeto i Staljinovo nezadovoljstvo Titom. Zastupajući nepokolebljivo opstanak i celokupnost Jugoslavije, J. B. Tito se tih dana unekoliko razišao se zvaničnim pogledima Kominterne i Moskve koja je, kratkotrajnim prekidom diplomatskih odnosa sa jugoslovenskom državom, suštinski priznala njenu podelu i uništenje. Za partiju na čijem je čelu bio, ali i za samog Josipa Broza Tita, rat je u tom trenutku još bio sukob „dva imperijalistička tabora“ u nastojanju da održe svoju „pljačkašku vladavinu“. Nasuprot ratu, za Tita i jugoslovenske komuniste od važnosti je bilo da u „svijetu socijalizma“ vlada „mir i blagostanje“ i da „dvijestomilijunska bratska zajednica naroda velikog Sovjetskog Saveza korača pobjedonosno vedra i vesela lica džinovskim koracima iz socijalizma ka komunizmu“. Među najvećim genijima čovečanstva, koji su obeležili taj put, Tito je smatrao i Staljina. Staljin je bio najmarkantnija figura u svetskom komunističkom pokretu koja je svojim delanjem najdirektnije aprila 1941. „napajala vjerom“ jugoslovenske komuniste. U tom trenutku, po mišljenju Tita i partijskog vrha, sazrevanju „revolucionarnih energija“ podjednako je doprinosilo ponašanje bivših vlasti i buržoazije, kao i okupatora.



Nastavlja se