Neorenesansa kao umetnički pravac u arhitekturi 19. veka simbolizuje graditeljsku ekspanziju, zbog skupih materijala u ovom stilu podignuto je najviše javnih objekata i palata, a i u samom Zrenjanina nekoliko upečatljivih građevina podseća na ovu epohu. Jedna od njih, delo inženjera Ferenca Pelcla, nedavno je rekonstruisana u delu spoljašnje fasade i sada je ukras glavne ulice.
P { text-indent: 2.5cm; margin-bottom: 0.21cm; direction: ltr; color: rgb(0, 0, 0); line-height: 150%; widows: 2; orphans: 2; }P.western { font-family: „YHelvetica“; font-size: 12pt; }P.cjk { font-family: „Times New Roman“,serif; font-size: 12pt; }P.ctl { font-family: „Times New Roman“,serif; font-size: 10pt; }
Reč je o zgradi poznatoj po nazivu „Jakšić – Ambrozi“, u kojoj je jedno vreme bila smeštena redakcija nedeljnika „Zrenjanin“. Sredstvima grada protekle jeseni izvedeni su konzervatorsko-restauratorski radovi na obnovi krova, fasade i enterijera uličnog krila zgrade u glavnoj ulici. Prema podacima Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin, zgradu je 1886. godine podiglo Velikobečkerečko osiguravajuće društvo „Napholc-Bart“ prema projektu inženjera Pelcla.
– U Istorijskom arhivu grada Zrenjanina pronađeno je nekoliko planova sa njegovim potpisom, kao i novinskih članaka iz velikobečkerečke štampe Vohenblat i Torontal, koji su informisali građane o graditeljskim poduhvatima grada, o novoizgrađenim zdanjima i njihovim vlasnicima i projektantima. Sačuvana tehnička dokumentacija i arhivska građa, kao i novinski članci iz tog perioda jedini su relevantni izvori podataka o graditeljskoj ulozi Ferenca Pelcla u formiranju arhitektonskog identiteta Velikog Bečkereka, navodi stručnjak zrenjaninskog Zavoda za zaštitu kulture Bojan Kojčić.
– Na osnovu dosadašnjeg istraživanja i uvida u njegove projekte, zaključujemo da se Pelcl strogo držao akademizma, odnosno neorenesansnog stilskog pravca. Značaj graditeljskog opusa inženjera Pelcla za grad Zrenjanin potvrđuje činjenica da danas svi do sada poznati objekti koje je Pelcl projektovao uživaju status nepokretnog kulturnog dobra, objašnjava Kojčić. On smatra da će uloga inženjera Pelcla na tokove urbanističkog i arhitektonskog razvoja grada postati jasnija tek nakon što stručnjaci Zavoda za zaštitu spomenika kulture obave obimno istraživanje o ovom graditelju.
Akademizam Ferenca Pelcla
O životu i delu Ferenca Pelcla malo se zna. Tokom osamdesetih godina 19. veka, u periodu kada je Veliki Bečkerek bio u najvećem privrednom i graditeljskom usponu, obavljao je funkciju gradskog inženjera. Uporedo sa poslovima gradskog inženjera, radio je i arhitektonske projekte za privatne investitore, te je u toj deceniji izvedeno nekoliko vrednih zdanja po njegovim planovima.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
