Legat Mihaila Milovanovića (1879 -1941), prvog akademski obrazovanog slikara u užičkom kraju, koji je otvoren 2003. godine u Narodnom muzeju Užice, bogatiji je za još jedan eksponat. U pitanju je ulje na platnu pod nazivom „Portret Ane Penkertove“ dimenzija 91 sa 57 centimetara, koju je uprava tog muzeja otkupila od jedne porodice u Češkoj.
Procena je da je portret, urađen u prepoznatljivom umetnikovom realističnom maniru, nastao tridesetih godina prošlog veka u Pragu, gde je Milovanović često boravio. Na slici je portret Ane Penkertove iz Praga, koja je bila rođaka Milovanovićeve supruge Vale Salaškove, takođe Čehinje.
„To je prva Milovanovićeva slika koja se vraća iz inostranstva u Srbiju. Iako je portret izvanredno urađen, u Legatu možda postoje i značajnije slike za njegov opus, ali njen značaj je u tome što se nadamo da će to biti samo prva od slika za koje se nadamo da će biti vraćene u Užice“, rekla je istoričarka umetnosti Katarina Dogandžić Mićunović i dodala da je slika otkupljena sredstvima iz zadužbine Vojislava Lala Stefanovića, jednog od retkih užičkih zadužbinara.
„Kolega Marko Đurić i ja pronašli smo sliku kod familije Vale Salaškove, u kojoj je bila nekoliko decenija i nedavno smo je doneli u naš Muzej“, rekla je ona i dodala da je nabavka tog eksponata veoma značajna za tu ustanovu, jer se time otvara mogućnost da se nabave i druge Milovanovićeve slike.
„Za nas je veoma bitno što smo, nakon nekoliko godina od osnivanja Legata, uspeli da uspostavimo saradnju sa institucijama kulture u Češkoj, a pre svega sa Nacionalnom galerijom u Pragu, pa se nadamo da ćemo sa njihovim kustosima pronaći još Milovanovićevih slika „, poručila je Katarina Dogandžić Mićunović.
Mihailo Milovanović, prvi akademski slikar u užičkom kraju, ratni slikar u oslobodilačkim ratovima Srbije 1912-1918, vajar i pisac, rođen je u Gostinici kod Užica 1879. Nakon pada Užičke republike, partizani su ga streljali 1941. godine optuživši ga za izdaju i saradnju sa okupatorom, ali ga je Okružni sud u Užicu rehabilitovao 2007, utvrdivši da je bio žrtva političkih i ideoloških progona. Nakon završene Akademije likovnih umetnosti u Minhenu, Milovanović je otišao u balkanske ratove, a nakon demobilizacije preselio se u Prag, gde je upoznao Čehinju Valu, buduću suprugu. Početkom Prvog svetskog trata pridružio se Drinskoj diviziji, prešao Albaniju, lečio se na Krfu i dobio status ratnog slikara Vrhovne komande Srpske vojske. Nakon rata sa suprugom se preselio iz Beograda u Užice. Na porodičnom imanju Tuk izgradio je kuću i u njoj živeo do 28. novembra 1941, kada ga je partizanska vlast proglasila za narodnog neprijatelja, osudila ga i sa grupom Užičana streljala, iako je zahvaljujući znanju nemačkog jezika i poznanstvu sa ocem nemačkog komandanta sa kojim je studirao u Minhenu, spasao mnoge građane. Milovanovićevo telo bačeno je u zajedničku jamu, a mesec dana kasnije, pošto su to Nemci dozvolili, sahranjen je u svom rodnom selu.
Nakon rata njegovo delo je skrajnuto i zaboravljeno. Međutim, devedesetih godina prolog veka, izložbama u Užicu i Beogradu, štampanjem njegovog romana „Lendina vodenica“ i monografije o njegovom životu i delu, kao i otkrivanjem biste u Užicu, započeo je proces njegove umetničke rehabilitacije. Na inicijativu Đorđa Pilčevića, novinara i publiciste iz Užica, slikar je konačno rehabilitovan odlukom užičkog suda. U njegovom stilski i žanrovski raznorodnom opusu, koji se oslanja na nacionalnu tradiciju, stručnjaci pronalaze preplitanje realizma sa elementima impresionizma, secesije, ekspresionizma i simbolizma. Pored mnogih dela, autor je poznatih portreta kralja Petra Prvog Karađorđevića, regenta Aleksandra Karađorđevića, vojvoda Radomira Putnika, Živojina Mišića, Stepe Stepanovića i Petra Bojovića.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
