Javna rasprava o dokumentu koji se bavi ocenama položaja i ostvarivanja prava Bošnjaka u Srbiji, nakon skoro dva meseca je završena. Od početka rasprave do usvajanja predloga, dokument je prešao put od deklaracije do rezolucije.
Bošnjačko nacionalno veće (BNV) u tehničkom mandatu, koje je izradilo i na javnu raspravu uputilo dokument, krajem prošle sedmice usvojilo je konačan predlog Rezolucije o položaju i ostvarivanju prava i sloboda bošnjačkog naroda u Srbiji. Konstatacije i zahtevi pobrojani su u jedanaest tačaka, jedna više u odnosu na polaznu verziju.
BNV konstatuje da u Srbiji „postoji višedecenijsko i konstantno osporavanje prava Bošnjacima na njihov identitet, prisvajanje, svojatanje i imenovanje bošnjačkog nacionalnog, jezičkog i kulturnog nasleđa od strane državnih ustanova i institucija kao nasleđa srpskog naroda“. Zbog toga se zahteva puno priznanje bošnjačkog nacionalnog identiteta i mogućnost korišćenja individualnih ljudskih i manjinskih prava Bošnjaka u Srbiji, a u Srbiji deblokadu procesa potpune primene garantovanih manjinskih prava za službenu i javnu upotrebu bosanskog jezika i pismaza obrazovanje na bosanskom jeziku i pismu, informisanje na bosanskom jeziku i zaštitu i unapređenje bošnjačkog kulturnog nasleđa. Zalažu se za demokratsku i na evropskim principima uređenu multietničku državu Srbiju kao zajednicu ravnopravnih građana i naroda i traže ustavno redefinisanje – promenu Člana 1. Ustava Srbije. U ovom dokumentu BNV ponavlja svoje protivljenje rehabilitaciji Draže Mihajlovića i četničkog pokreta.
Od nadležnih državnih organa BNV zahteva rasvetljavanje i procesuiranje odgovornih za teška kršenja ljudskih prava i zločne počinjene nad bošnjačkim narodom u Sandžaku i okončanje sudskog procesa protiv dvadesetčetvorice Bošnjaka započetog u Novom Pazaru 1993. godine, zatim, da se realizuje program povratka izbeglih, raseljenih i prognanih Bošnjaka i podizanje spomen obeležja žrtvama otmice u Sjeverinu i Štrpcima uz pravičnu materijalnu nadoknadu njihovim porodicama, da se usaglasi nacionalni sastav u policiji, sudstvu, tužilaštvu i drugim javnim službama u sandžačkim opštinama, da krene intenzivniji infrastrukturni i sveukupni ekonomski razvoj i veća ulaganja.
BNV podržava proces objedinjavanja IZ i poziva verske poglavare na dijalog koji bi doveo do zadovoljavajućih rešenja i pozivaju se svi legitimni bošnjački predstavnici u institucijama sistema da aktivno učestvuju u sprovođenju ovog dokumenta. U odnosu na prvobitnu verziju, novina je da šest sandžačkih opština treba da čine jednu administrativnu oblast, odnosno posebnu regionalnu samoupravu i zato se traži izmena Člana 176.Ustava Srbije „kojom bi se garantovalo pravo građana na regionalnu autonomiju Sandžaka u okviru Srbije i pravo uspostavljanja prekogranične regije i saradnje sa južnim delom Sandžaka u Crnoj Gori. Druga novina se odnosi na BiH, kojom se podržava teritorijalni integritet i suverenitet te države, osuđuje agresija i genocid nad bošnjačkim narodom i zahteva se reciprocitet položaja i prava Bošnjaka u Srbiji u odnosu na položaj i prava Srba u BiH.
Ovom Rezolucijom BNV hoće vlastima u Srbiji da ukaže „na neodrživost postojećeg stanja i neophodnost omogućavanja korišćenja svih prava Ustavom i zakonom garantovanih prava i sloboda“, jer je to uslov da sandžački Bošnjaci u potpunosti prihvate Srbiju kao svoju domovinu i poštuju njene pravne akte. Ranije je predsednik BNV Esad Džudžević najavio posebnu sednicu, u prvoj dekadi marta, na kojoj će biti usvojen ovaj dokument, koji treba da doprinese i „postizanju bošnjačkog nacionalnog konsenzusa i zajedništva“.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
