Put do novca vodi preko brokera i berze

U nameri da građanima olakšamo upravljanje novostečenom imovinom odnosno besplatnim akcijama javnih preduzeća, Beogradska berza pripremila je nekoliko korisnih informacija.
Buduće akcionare najpre treba podsetiti da je akcija hartija od vrednosti koja označava određeni vlasnički udeo u preduzeću i može donositi različite prinose. Bitno je takođe napomenuti da akcije ne postoje u fizičkom obliku, te se besplatne akcije građanima neće deliti „na ruke“ već će biti prenete na vlasničke račune hartija od vrednosti svakog pojedinačnog građanina. Na vlasničkom računu u Centralnom registru svakog klijenta/pojedinca/građanina vodi se evidencija hartija od vrednosti koje poseduje. Prema Zakonu kojim je regulisano pravo na besplatne akcije, Centralni registar će po službenoj dužnosti i bez plaćanja naknade izvršiti otvaranje vlasničkih računa svih građana koji dobiju besplatne akcije u ovom postupku, a po spisku koji će Centralnom registru dostaviti Agencija za privatizaciju, u roku od 90 dana. U momentu prenosa akcija na vlasnički račun građanina, one postaju njegovo vlasništvo.
Kao i svaka imovina i akcije se mogu otuđiti, ali pod određenim i specifičnim uslovima trgovanja. Naime, akcijama se može trgovati isključivo preko ogranizovanog tržišta, tj. berze. Sudeći prema najavama, besplatnim akcijama građani će moći da trguju početkom 2009. godine. Na berzi mogu trgovati samo za to ovlašćena lica, brokersko – dilerska društva, koja poseduju dozvolu nadležnih institucija i imaju status člana Berze, i kojima građani daju nalog za trgovanje hartijama. U ovom trenutku, taj status uživa 88 brokerskih kuća.
Osnovna delatnost brokersko – dilerskih društava, između ostalog, jeste obavljanje trgovanja Berzi u ime klijenta – fizičkog ili pravnog lica koje želi da proda i/ili kupi akcije. Trgovanju na Berzi prethodi zaključenje Ugovora o obavljanju brokerskih poslova sa brokersko – dilerskim društvom. Posle potpisivanja ugovora, klijent potpisuje nalog za prodaju (kupovinu) akcija u kojem je precizirao koliko akcija i po kojoj ceni želi da ih proda (kupi). Posle provere vlasništva nad akcijama u Centralnom registru, broker iznosi nalog klijenta na Beogradsku berzu. Da bi nalog za prodaju akcija bio realizovan, neophodno je da na kupovnoj strani postoji nalog koji će, po ceni i količini akcija, moći da se upari sa prodajnim nalogom, i obrnuto. Po obavljenoj transakciji klijent od brokera dobija obaveštenje o realizaciji naloga. Novac od prodaje akcija prenosi se na namenski bankovni račun klijenta u roku od tri radna dana, koliko traje postupak prenošenja vlasništva u Centralnom registru