U Sesalačkoj pećini kod Sokobanje naučnici otkrili novu vrstu gljive, nazvali je po Betmenu

Kako navode iz Sokobanjskog ekološkog društva, istraživanje koje je sprovedeno u julu 2024. godine je bilo prevashodno usmereno na slepe miševe, a gljiva je otkrivena nakon detaljnih laboratorijskih analiza i DNK ispitivanja, kada je i utvrđeno da se radi o posebnoj, do tada neopisanoj vrsti.

“Nova vrsta, nazvana Gamsia batmanii, pronađena je na koži slepog miša – evropskog dugokrilaša (Miniopterus schreibersii), redovnog stanovnika Sesalačke pećine. Iako je pronađena na slepom mišu, ova gljiva nije opasna ni za ljude ni za životinje, već ima ulogu u prirodnim procesima razgradnje i kruženja materije u pećinskom ekosistemu”, ističu iz ovog ekološkog društva.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Sokobanjsko ekološko društvo (@sokobanjsko)

Napominju da je Sesalačka pećina već poznata naučnoj javnosti kao veoma značajno porodiljsko sklonište slepih miševa, ali i jedino poznato mesto na svetu gde živi lažna škorpija Neobisium deltshevi. Takođe, u njoj je zabeležena i stonoga Belbogosoma stribogi, koja osim ove pećine naseljava još samo nekoliko jama u podnožju Rtnja.

“Ovakvi nalazi pokazuju da i mali prostori mogu imati ogroman značaj za očuvanje bogatstva živog sveta i da njihovom zaštitom pomažemo očuvanju celokupne mreže života koja se u njima razvijala milionima godina”, ocenjuje Sokobanjsko ekološko društvo.

Tim zaslužen za otkriće činili su naučnici Željko Savković, Jelena Burazerović, Marija Jovanović, Sara Arsenijević i Miloš Stupar. Naučni rad o otkriću objavljen je u međunarodnom naučnom časopisu Microbiology Research koji objavljuje recenzirane radove iz oblasti mikrobiologije – uključujući bakterije, gljive, viruse i njihovu ulogu u životnoj sredini.

Interesantno je da je nova vrsta gljive dobila naziv (Gamsia batmanii ) po superheroju Betmenu.

„Ovaj naziv je dobila po tome što je izolovana sa slepog miša. Ideja da je nazovemo po Betmenu potekla je od kolege dr Miloša Stupara, višeg naučnog saradnika iz iste oblasti. To je istovremeno šaljivo, ali i aludira na ekologiju ove vrste”, izjavio je za Klima 101 Željko Savković, vodeći autor studije i viši naučni saradnik za oblast algologije i mikologije na Biološkom fakultetu.

Otkriće je utoliko značajnije jer je Gamsia batmanii – organizam nevidljiv golim okom koji se bitno razlikuje od pečuraka sa kojima se najčešće susrećemo u šumi ili u kuhinji.

„Iako na ćelijskom nivou imaju sličnu građu, razlika je pre svega u veličini. Gljive koje možemo ubrati rukom nazivaju se makrogljive ili makromicete, dok se mikrogljive, odnosno mikromicete, obično ne mogu videti bez mikroskopa”, objasnio je Savković.

Prema njegovim rečima, samo oko 10 odsto svih gljiva čine pečurke, dok ogromnu većinu predstavljaju mikrogljive.

„Njihov biodiverzitet je i dalje slabo poznat, a mnoge vrste je teško izolovati u laboratoriji jer zahtevaju specifične uslove gajenja. Uprkos izazovima, zbog njihovog značaja za prirodu i društvo, naučnici ulažu velike napore da otkriju što više vrsta mikrogljiva, a doprinos dolazi i sa našeg fakulteta. Pećine su žarišta biodiverziteta, ali su ujedno i veoma neistražene zbog velike izolacije od drugih ekosistema”, naveo je on.

U pećinskim staništima, gljive mogu da imaju različite uloge: mogu da budu razlagači i da doprinose kruženju materije, da budu hrana drugim vrstama, da žive u simbiozi sa nekim organizmima ili pak da budu patogeni različitih životinja.

Kako je naveo Savković, za sada se ne zna koja je ekološka funkcija ove mikrogljive jer su za to su potrebne opsežnije studije.

„Ipak, s obzirom na to da može da raste na niskim temperaturama, oko 4 °C, ali ne može da raste na 37 °C što je telesna temperatura slepog miša, pretpostavljamo da nije u pitanju patogen. Ili je posredi prelazna vrsta, tzv. tranzijent, ili je u nekom simbiotičkom odnosu sa slepim mišem, ili se sasvim slučajno tu zatekla… To trenutno ne možemo sa sigurnošću da tvrdimo”, rekao je naučnik.

Sesalačku pećinu je Skupština opštine Sokobanja 2023. godine proglasila Spomenikom prirode, a upravljač ovim zaštićenim dobrom je Turistička organizacija Sokobanja.