Bitka koja je odredila istoriju Mediterana

Grad Krk već četvrtu godinu obeležava sećanje na slavnu bitku kod Lepanta, u Grčkoj, 1571. godine, koja je zabeležena kao jedna od najvećih pomorskih bitaka i ujedno poslednja bitka brodova na vesla. Odigrala se između brodovlja zemalja Svete lige i flote Otomanskog carstva. Poraz osmanlijske flote na moru odredio je istoriju Mediterana. U tom sukobu učestvovale su i galije sa istočne obale Jadrana: iz Kopra, Cresa, Krka, Raba, Šibenika, Trogira, Hvara i Kotora. Najveća među njima bila je krčka galija „Cristo Ressussitato“ („Uskrsli Krist“) pod zapovedništvom soprakomita Ljudevita Čikute, čiji se grob nalazi u krčkoj katedrali i jedini je poznati grob zapovednika hrvatskih galija.

U bitki kod Lepanta (grčki grad Nafpaktos), jednoj od najslavnijih bitaka u istoriji, učestvovalo je više od 600 galija, odnosno galijuna, galeaca i fuski. Na čast i slavu 80.000 vojnika, mornara i veslača, pripadnika Svete lige, papa Pio V koji je imao viziju pobede i pre same bitke, primivši vest o pobedi, datum 7. oktobra ustanovio kao dan zahvale Blaženoj Devici, koju Hrvati vekovima slave kao blagdan Gospe od ružarija, što je česti motiv u sakralnom slikarstvu renesanse i baroka duž celog Mediterana.

Malobrojne galije na desnom osmanlijskom krilu započele su povlačenje, što je levom krilu omogućilo da pomogne hrišćanskim snagama centra i desnog krila. Krčka je galija potonula za vreme borbe. No, već u ranim poslepodnevnim satima 7. oktobra 1571. godine, Sveta liga izvojevala je pobedu, što je konačno označilo kraj turske dominacije na Mediteranu i promenilo dalji tok istorije. Hrvati kao članovi pobedničke Svete lige pomogli su Mediteranu i Evropi, ali i znatno otežali vlastiti položaj u narednim vekovima jer su se osmanlijski pohodi ka Evropi nastavili Balkanom i našim krajevima.

Inače grad Krk i Galerija Decumanus ugostiće ovih dana predstavnike Grada Kotora, čija je galija „Sv. Trifun“ takođe učestvovala u ovom pomorskom sukobu. Grad Kotor predstaviće se izložbom „Pomorstvo Boke Kotorske za vrijeme venecijanske uprave 1420 – 1797“, sa posebnim osvrtom na drugu polovinu XVI stoleća, vreme bitke kod Lepanta. Gosti će moći da vide maketu galije „Sv. Trifun“, pomorske karte toga doba, te raznu brodsku opremu sa galija.

Poznati fotograf Šime Strikoman snimiće na Krčkoj rivi milenijsku fotografiju sa stilizovanim motivom galije koju će formirati oko 750 ljudi, što odgovara približnom broju članova posade na galiji. Program se nastavlja u večernjim satima originalnom Galijotskom večeri uz prigodni program i degustaciju galijotskih ića i pića.