Naučnici sa Stanforda regenerisali hrskavicu u zglobovima

Studija koju su predvodili medicinski istraživači Stanforda pokazala je da injekcija koja blokira protein povezan sa starenjem može da preokrene prirodni gubitak hrskavice kolena kod starijih miševa. Isti tretman je takođe sprečio razvoj artritisa nakon povreda kolena koje podsećaju na kidanje prednjeg ukrštenog ligamenta, što je česta povreda kod sportista i rekreativaca. Istraživači napominju da se oralna verzija ovog tretmana već testira u kliničkim ispitivanjima usmerenim na lečenje starosne slabosti mišića, piše RTS.

Uzorci ljudske hrskavice uzeti tokom operacija potpune zamene kolena takođe su pokazali pozitivan odgovor. Ti uzorci su obuhvatali i potpornu vanćelijsku sredinu zgloba i hondrocite – ćelije koje proizvode hrskavicu. Nakon tretmana, tkivo je počelo da formira novu, funkcionalnu hrskavicu.

Zajedno, ovi nalazi ukazuju na to da bi hrskavica izgubljena usled starenja ili artritisa jednog dana mogla da se obnovi pomoću tablete ili ciljane injekcije. Ako se pokaže uspešnim kod ljudi, takvi tretmani mogli bi da smanje ili čak eliminišu potrebu za operacijama zamene kolena i kuka.

Direktan napad na osteoartritis

Osteoartritis je degenerativna bolest zglobova koja pogađa ogroman broj ljudi i, primera radi, u SAD stvara procenjene direktne troškove zdravstvene zaštite od 65 milijardi dolara godišnje. Postojeći tretmani uglavnom su usmereni na ublažavanje bola ili hiruršku zamenu oštećenih zglobova. Ne postoje odobreni lekovi koji mogu da uspore ili preokrenu osnovno oštećenje hrskavice.

Novi pristup cilja sam uzrok bolesti, a ne samo simptome, nudeći potencijalnu promenu u načinu lečenja osteoartritisa.

Uloga glavnog enzima starenja

Protein koji je u središtu studije naziva se 15-PGDH. Istraživači ga nazivaju „gerozimom“ jer se njegov nivo povećava kako telo stari. Gerozimi su identifikovani od strane istog istraživačkog tima 2023. godine i poznato je da podstiču postepeni gubitak funkcije tkiva.

Kod miševa, viši nivoi 15-PGDH povezani su sa opadanjem mišićne snage sa godinama. Blokiranje ovog enzima povećalo je mišićnu masu i izdržljivost kod starijih životinja. Suprotno tome, forsiranje mladih miševa da proizvode više 15-PGDH dovelo je do smanjenja i slabljenja njihovih mišića. Ovaj protein je takođe povezan sa regeneracijom kostiju, nervnog i krvnog tkiva.

U većini ovih tkiva, obnova se odvija kroz aktivaciju i diferencijaciju matičnih ćelija. Čini se da je hrskavica drugačija. U ovom slučaju, hondrociti menjaju način na koji se njihovi geni ponašaju, prelazeći u „mlađe“ stanje bez oslanjanja na matične ćelije.

Novi put ka regeneraciji tkiva

„Ovo je nov način regeneracije tkiva kod odraslih i ima veliki klinički potencijal za lečenje artritisa usled starenja ili povrede. Tražili smo matične ćelije, ali je jasno da one nisu uključene. To je veoma uzbudljivo“, rekla je Helen Blau, doktor nauka, profesorka mikrobiologije i imunologije.

„Milioni ljudi pate od bolova i otoka u zglobovima kako stare. To je ogromna nezadovoljena medicinska potreba. Do sada nije postojao lek koji direktno leči uzrok gubitka hrskavice. Ali ovaj inhibitor gerozima izaziva dramatičnu regeneraciju hrskavice, veću od one zabeležene kod bilo kog drugog leka ili intervencije“, ističe Nidi Butani, doktorka nauka, vanredna profesorka ortopedske hirurgije.

Ljudsko telo sadrži tri glavne vrste hrskavice. Elastična hrskavica je mekana i savitljiva i gradi strukture poput spoljašnjeg uha. Fibrohrskavica je gusta i čvrsta i pomaže u apsorpciji udaraca, na primer između pršljenova kičme. Hijalina hrskavica je glatka i sjajna i omogućava zglobovima poput kukova, kolena, ramena i članaka da se kreću uz minimalno trenje. Ova vrsta, poznata i kao zglobna hrskavica, najviše se oštećuje kod osteoartritisa.