Američka vojska u Nemačkoj – sve što o tome treba da znate

Nemačka je vitalni deo odbrambene strategije Sjedinjenih Država u Evropi još od kraja Drugog svetskog rata, kada su američke snage bile deo desetogodišnje savezničke okupacije zemlje.

Iako je broj vojnika otada značajno opao, američka vojska i dalje je u značajnoj meri prisutna u Nemačkoj. Pritom su se tokom proteklih decenija oko nekoliko nemačkih gradova formirale američke vojne zajednice.

Ukupan broj američkog vojnog osoblja značajno je porastao u poslednjih nekoliko godina – s manje od 39.000 u 2019, na više od 50.000 u 2024. godini. Jedina druga zemlja u kojoj SAD drže uporediv broj prekomorskih trupa jeste Japan.

Sjedinjene Države su rasporedile više trupa u Evropi nakon početka ruske invazije na Ukrajinu u februaru 2022, pri čemu su neke jedinice raspoređene u baze dalje na istoku, u Poljskoj, Rumuniji i Bugarskoj. Američka vojska trenutno ima oko 10.000 vojnika stacioniranih u svom garnizonu u Poljskoj, i dodatnih 2.600 u regionu Crnog mora, u vazduhoplovnoj bazu „Mihail Kogalničeau“ u Rumuniji, i trening-centru „Novo selo“ u Bugarskoj. Te trupe redovno se rotiraju.

Evropska komanda SAD je u Nemačkoj

Koliki je strateški značaj Nemačke za SAD vidi se i u tome što je sedište Evropske komande SAD (EUCOM) u Štutgartu na jugozapadu zemlje. To je koordinaciona struktura za sve američke vojne snage u čak 51 zemlji, pretežno evropskoj.

Evropska komanda opisuje svoju misiju kao zaštitu SAD odvraćanjem od sukoba, podržavanjem partnerstava kao što je NATO i suprotstavljanjem transnacionalnim pretnjama. Njome komanduju Vojska SAD u Evropi, Američke vazduhoplovne snage u Evropi i Američki marinski korpus u Evropi i Africi, koji svi imaju baze u Nemačkoj.

Nemačka je dom pet od sedam garnizona američke vojske u Evropi (druga dva su u Belgiji i Italiji), a sedište američke vojske za Evropu nalazi se u garnizonu u Visbadenu, gradu blizu Frankfurta.

Podaci koje je američka vojska dostavila DW-u pokazuju da tih pet garnizona, svaki sastavljen od različitih delova i na različitim lokacijama, trenutno obuhvata oko 29.000 vojnih lica. Taj broj uključuje i Američke marinske snage za Evropu i Afriku, čije je sedište u Beblingenu, na jugozapadu Nemačke i deo je garnizona američke vojske u Štutgartu.

Pored toga, oko 13.000 pripadnika američkog ratnog vazduhoplovstva raspoređeno je na različitim lokacijama u Nemačkoj, prvenstveno u dve baze američkog ratnog vazduhoplovstva – Ramštajn i Špangdalem.

Zvanični odgovor vlade u Berlinu na pitanje koje je 2023. postavila opoziciona stranka Levica pokazao je da nemačka država takođe doprinosi troškovima održavanja američkih i NATO-snaga u zemlji. Pritom taq suma raste. U 2020, poslednjoj godini za koju je vlada dostavila podatke, Nemačka je doprinela sa 108 miliona evra za podršku stranim savezničkim trupama na svom tlu – u odnosu na 100 miliona evra za godinu pre toga.

Američka vojska u Nemačkoj – više od trupa

Pošto američka vojska za rad u Nemačkoj angažuje i američke civile, a vojnici ponekad mogu da sa sobom u inostranstvo povedu i svoje porodice, oko nekih baza u Nemačkoj formirale su se značajne američke civilne zajednice. U stvari, neke američke baze, poput one u blizini Ramštajna, pravi su mali gradovi, sa sopstvenim američkim tržnim centrima, školama, poštanskim službama i policijskim snagama. Ponekad je tamo jedino zakonsko sredstvo plaćanja – američki dolar.

Najveći primer za to je garnizon američke vojske „Bavarska“ u Grafenveru, blizu granice sa Češkom. To je najveća prekomorska baza američke vojske na svetu, kako po broju stanovnika, tako i po površini – prostire se na više od 97.000 hektara (390 kvadratnih kilometara).

Vojne baze takođe često zapošljavaju i mnogo lokalnog stanovništva, a kada su neki od objekata zatvoreni, recimo garnizon u Bambergu 2014. godine, to je u velikoj meri uticalo i na lokalnu ekonomiju.

Iako se Nemačka „izričito odrekla posedovanja nuklearnog oružja“, kako je to kancelar Fridrih Merc i ponovio prošle godine, u toj zemlji je od 1950-ih stacionirano američko nuklearno oružje, i to u okviru operacija NATO. Tačan broj američkog nuklearnog oružja zvanično se ne zna, ali se procenjuje da se u nemačkoj vazduhoplovnoj bazi Bihel u pokrajini Porajnje-Palatinat nalazi 10 do 20 bombi tipa B61. U slučaju rata, one bi bile transportovane nemačkim avionima.

Još jedan izvor spora jeste činjenica da je vazduhoplovna baza Ramštajn korišćena kao kontrolni centar za napade dronovima u Jemenu i drugde. To je navelo kritičare da optuže nemačku vladu da je saučesnik u vansudskim ubistvima koje su sprovele SAD.

Saveznička posleratna okupacija i njeno nasleđe

Tokom savezničke okupacije posle Drugog svetskog rata, od 1945. do 1955. godine, milioni američkih, britanskih, francuskih i sovjetskih vojnika bili su stacionirani u Nemačkoj. Severoistočni deo zemlje, koji je u oktobru 1949. zvanično postao Istočna Nemačka, pao je pod sovjetsku kontrolu.

U Zapadnoj Nemačkoj je okupacija bila regulisana tzv. Statutom o okupaciji, potpisanim u aprilu 1949, kada je te zemlja i osnovana. Statut je omogućavao Francuskoj, Velikoj Britaniji i SAD da zadrže okupacione snage u zemlji i održe potpunu kontrolu nad razoružavanjem i demilitarizacijom Zapadne Nemačke.

Kada je vojna okupacija Zapadne Nemačke zvanično okončana, zemlja je povratila kontrolu nad sopstvenom odbrambenom politikom, ali je Statut o okupaciji nasledio je sporazum sa NATO-partnerima.

Taj sporazum, poznat kao Konvencija o prisustvu stranih snaga u Saveznoj Republici Nemačkoj, Zapadna Nemačka je potpisala 1954. godine. On je omogućio da osam članica NATO, uključujući i SAD, imaju stalno vojno prisustvo u Nemačkoj. Sporazum i danas reguliše uslove angažovanja jedinica NATO stacioniranih u Nemačkoj.

Broj američkog vojnog osoblja opada od kraja Hladnog rata 1990. godine, kada je, prema podacima vlade u Berlinu, na nemačkom tlu bilo stacionirano čak oko 400.000 stranih vojnika. Otprilike polovina njih bili su iz SAD. Oni su postepeno povlačeni, kako su se tenzije sa ostacima Sovjetskog Saveza smirivale. Ujedno su i sukobi na drugim mestima, poput prvog Zalivskog rata u Iraku, odvlačili sve više američkih vojnika.

Iako je njihov broj u poslednjih nekoliko godina ponovo porastao, broj američkih vojnika u Nemačkoj i dalje je samo delić onoga što je bio na vrhuncu Hladnog rata.