Zašto UN premešta 300 službenika iz Njujorka u Bon?

Na prvi pogled, sve deluje kao puka administrativna odluka unutar složenog sistema organizacije Ujedinjenih nacija. Međutim, s obzirom na to da Razvojni program Ujedinjenih nacija (UNDP) sada najavljuje da će oko 300 radnih mesta biti premešteno iz Njujorka u Bon, a još 100 u Madrid, ta odluka dobija i političku dimenziju. Sjedinjene Države su u prethodnom periodu drastično smanjile sredstva za razvojnu pomoć.

„UN-sistem i multilateralna načela su pod pritiskom“

Ne dešava se baš svaki dan da dva člana nemačke vlade, jedan premijer pokrajine i jedan gradonačelnik, objave zajedničko saopštenje.

U kratkoj izjavi koju potpisuju nemački ministar spoljnih poslova Johan Vadeful (CDU), ministarka za razvoj Rem Alabali Radovan (SPD), premijer Severne Rajne–Vestfalije Hendrik Vist (CDU) i gradonačelnik Bona Gido Deus (CDU), odmah na početku stoji:

„Ovo je važan politički signal poverenja u spoljnu politiku Nemačke – naročito u vremenima kada su UN-sistem i multilateralna načela pod pritiskom. Globalni izazovi poput ratova, gladi i uništavanja životne sredine mogu se rešavati samo kroz saradnju.“

Američki predsednik Donald Tramp, poznato je, ima sasvim drugačije viđenje – on ne krije prezir prema Ujedinjenim nacijama.

Zbog tog stava Bele kuće, i Martin Kajzer, stručnjak za klimu iz organizacije Grinpis, pozdravlja prebacivanje UNDP-ovih radnih mesta u Nemačku. On za DW kaže: „Institucije Ujedinjenih nacija moraju moći da rade nesmetano i bez straha od političkih represalija. Američka vlada pod Trampom trenutno sprovodi političku i ekonomsku ucenu i rukovodi se imperijalnim ambicijama.“

UNDP: 22.000 zaposlenih u 170 zemalja

Razvojni program UN čini razgranata struktura sa oko 22.000 zaposlenih širom sveta, u oko 170 zemalja. Bavi se borbom protiv siromaštva, pristupom energiji i čistoj vodi, unapređenjem obrazovanja i zaštitom klime.

U sadašnjem globalnom kontekstu posebno je važno da UNDP radi i na podršci demokratizaciji u autoritarnim državama, te na smanjivanju jaza između siromašnijih i bogatijih zemalja, uključujući i prenos znanja sa bogatog globalnog severa na jug.

UNDP postoji od 1965. godine, a do 2025. vodio ga je nemačko-brazilski diplomata Ahim Štajner. Kao i kod drugih organizacija UN, slabost UNDP-a je činjenica da zavisi isključivo od dobrovoljnih doprinosa država-članica – u poslednjem periodu oko 5,6 milijardi evra.

Nemačka je danas jedan od najvećih donatora, dok je Donald Tramp najavio povlačenje SAD iz brojnih važnih organizacija Ujedinjenih nacija.

Bon – od sedišta vlade, do sedišta Ujedinjenih nacija

Bonski UN-kampus danas je jedan od najvažnijih centara Ujedinjenih nacija u svetu. Prvobitno je služio kao svojevrsna kompenzacija nakon preseljenja nemačke vlade i parlamenta u Berlin 1991. godine.

Ipak, očekivani pad značaja grada nije se desio: Bon i danas ima brojne savezne institucije, a trenutno je domaćin čak 27 organizacija UN sa oko 1.200 zaposlenih. Dolaskom novih 300 radnih mesta, UNDP će postati drugi najveći UN-ured u Bonu.

Nemačka želi veću ulogu u Ujedinjenim nacijama

Pitanje većeg nemačkog uticaja u UN-u bilo je tema i tokom nedavne posete ministra Vadefula Sjedinjenim Državama. Nakon sastanka s generalnim sekretarom UN Antoniom Guterešom, ministar je izjavio:

„Nemačka personalna zastupljenost u UN-u nije dovoljna i ne odgovara našoj težini i značaju. U budućnosti mora biti jasno: Nemačka želi svoje mesto za stolom Ujedinjenih nacija.“

Već duže je poznato da nova nemačka koaliciona vlada (konzervativci i socijaldemokrate) planira kandidaturu za nestalno mesto u Savetu bezbednosti UN-a, u kontinuitetu sa politikom prethodne vlade. U tom kontekstu, dodatno jačanje UN-prisustva u Bonu uklapa se u širu strategiju.