Doprinos razumevanju

Posle svečanog dočeka u zagrebačkom sabornom hramu Preobraženja Gospodnjeg, vrh SPC trebalo je da u vreme zaključenja ovog izdanja našeg lista prisustvuje svečanoj akademiji povodom otvaranja nove zgrade Srpske pravoslavne opšte gimnazije „Kantakuzina Katarina Branković“ i duhovnog centra, što je zvanično glavni razlog posete Hrvatskoj. Za subotu su najavljeni sveta arhijerejska liturgija koju se služiti patrijarh Irinej i osvećenje nove crkve Svetog Save.

Poglavara SPC i sinodalce danas očekuju razgovori sa hrvatskim državnim zvaničnicima i vrhom Rimokatoličke crkve u Hrvatskoj. Prema ranijim najavama, visoka delegacija SPC trebalo bi da ima odvojene razgovore sa predsednikom i premijerom Hrvatske Ivom Josipovićem i Zoranom Milanovićem, kao i sa i kardinalom Josipom Bozanićem i Stalnim većem Hrvatske biskupske konferencije (HBK). Sinod nije otišao u punom sastavu u Zagreb – episkop budimljansko-nikšićki Joanikije (Mićović) nije u delegaciju u kojoj su osim patrijarha i episkopi sremski Vasilije (Vadić), bački Irinej (Bulović) i šumadijski Jovan (Mladenović).

Zagrebački mediji danima ovu posetu najavljuju kao „istorijsku“, zato što će „prvi put u Hrvatsku od proglašenja nezavisnosti posetiti ceo Sveti arhijerejski sinod SPC“. Domaćin mitropolit zagrebačko-ljubljanski i cele Italije Jovan (Pavlović) uoči patrijarhovog dolaska isticao je pastirsku i ekumensku dimenziju prve zvanične posete sadašnjeg poglavara SPC ovoj bivšoj jugoslovenskoj republici.

Osim osveštanja hrama Svetog Save u okviru novosagrađene zgrade gimnazije ‘Kantakuzine Katarine Branković’ i duhovnog centra na Svetom Duhu u Zagrebu, mitropolit Jovan ima velika očekivanja i kada je reč o uspostavljanju dobrih odnosa SPC i Rimokatoličke crkve, koje bi patrijarhov dolazak u Zagreb trebalo da pokrene s „mrtve tačke“ posle ratnih zbivanja.

Verski analitičar Živica Tucić deli mišljenje zagrebačkih medija i ocenjuje za Danas da je ova poseta vrha SPC Zagrebu istorijska, ne samo zbog „visokog nivoa delegacije Srpske patrijaršije“, nego i zbog njenog prvog susreta sa Stalnim većem HBK. Tucić očekuje da će rezultat današnjeg susreta biti zajednička izjava, a možda i zajedničko saopštenje.

Na pitanje Danasa zbog čega za međucrkvene odnose u Hrvatskoj nije dovoljna saradnja tamošnjeg Episkopskog saveta, u kojem su svi arhijereji SPC sa tog područja i HBK, nego treba da se uključi i Sinod, Tucić odgovara da je za početak dijaloga potreban najviši crkveni nivo.

– Ovo je tek početak procesa – upoznavanje i razjašnjavanje istorijskih opterećenja. Episkopski savet jeste deo sistema SPC, ali je nedovoljan. Reč je o kompleksnim pitanjima i odnosima – ističe sagovornik Danasa.

Tucić smatra da ne treba „povlačiti paralelu“ između međucrkvenih kontakata i državno-političke priče o pomirenju na prostoru bivše SFR Jugoslavije.

– Hrvatska je u EU, Srbija na evropskom putu. Na prostoru bivše Jugoslavije potrebno je uspostaviti razumevanje i suživot. Hrišćanski je i tražiti i primiti oprost. Bez obzira na moguća reagovanja ekstremista, ovaj susret doprineće razumevanju i zbližavanju. Imaće pozitivne efekte na crkvene, hrišćanske, političke, državne, diplomatske, kao i na međunacionalne odnose – procenjuje Tucić.

Prema njegovim rečima, ovakvi susreti trebalo bi da poboljšaju „ne samo položaj Srba u Hrvatskoj, nego i Hrvata u Vojvodini, mada između te dve stvari ne treba stavljati znak jednakosti“.

Kako prenose hrvatske agencije, patrijarha Irineja juče su Preobraženjskom hramu u Zagrebu dočekali crkveni visokodostojnici, stotinak vernika, ambasador Srbije u Hrvatskoj Stanimir Vukićević i potpredsednik Samostalne demokratske srpske stranke i šef saborskog Odbora za spoljne poslove Milorad Pupovac. Patrijarh je poručio vernicima da „čuvaju svoju veru i potvrđuju je svojim životom“. Mitropolit Jovan izrazio je nadu da će poseta patrijarha Irineja biti „kanonska poseta mira i ljubavi“.

Crkve olakšavaju državne odnose

– Ova poseta je značajna jer treba da simbolizuje i označi druge odnose. Pravoslavna i Katolička crkva mogu i treba da urade ono što je njihovo poslanje, a to su bolji odnosi, veća saradnja i poverenje između hrišćanskih crkava i katoličkih i pravoslavnih vernika. Ako to urade, u čemu vidim smisao posete, onda će i državama i njihovim politikama biti lakše – izjavio je Milorad Pupovac, napominjući da je pokojni patrijarh Pavle 1999. posetio Zagreb u „mnogo težim vremenima“ za pravoslavne vernike.