Odlukom Ustavnog suda Srbije, deset članova Zakona o nacionalnim savetima nacionalnih manjina proglašeni su sasvim ili delimično neustavnim, što je izazvalo reakcije mađarskog, albanskog i bošnjačkog nacionalnog saveta, pojedinih nevladinih organizacija, a Suzana Paunović, direktorka Kancelarije za ljudska i manjinska prava, najavila je da će, zajedno sa Ministarstvom pravde, analizirati dosadašnju četvorogodišnju primenu ovog Zakona.
Bošnjačko nacionalno veće (BNV) u tehničkom mandatu nezadovoljno je odlukom Ustavnog suda Srbije zbog osporavanja odredbe Zakona o nacionalnim savetima kojom se propisuju ovlašćenja nacionalnih saveta u odnosu na ustanove od posebnog značaja. BNV je ocenilo da je „Ustavni sud ovim postupkom učinio da se manjinski narodi u centralnoj Srbiji, a posebno Bošnjaci dodatno dovode u nejednak položaj i izlažu daljoj institucionalnoj diskriminaciji u odnosu na manjinske nacionalne zajednice u Vojvodini“. U ovom Nacionalnom savetu Bošnjaka nezadovoljni su što se nesutavnost ne odnosi na do sada izvršen prenos osnivačkih prava na pojedine medije, obrazovno-vaspitne ustanove i institucije kulture.
Ova odluka Ustavnog suda Srbije bila je povod da Esad Džudžević, predsednik BNV u tehničkom mandatu, zatraži hitan sastanak Koordinacije nacionalnih saveta i prijem kod direktorke Kancelarije za ljudska i manjinska prava. On je to zatražio u pismima koje je uputio direktorki Kancelarije Suzani Paunović i predsedniku Koordinacije nacionalnih saveta nacionalnih manjina i predsedniku Bugarskog nacionalnog saveta Zoranu Petrovu.Kako je Džudžević naveo u pismu, BNV je nezadovoljno što se odluka dnosi na osporavanje osnivačkih prava „nad obrazovno-vaspitnim ustanovama u kojima se nastava izvodi isključivo na jeziku nacionalnih manjina, ustanovama kulture čija je osnovna delatnost očuvanje i razvijanje kulture nacionalne manjine i ustanova koje obavljaju javno informisanje isključivo na manjinskom jeziku“.
Suzana Paunović, direktorka Kancelarije za ljudska i manjinska prava je ukazala da odluka suda još nije stupila na snagu i da će Ministarstvo i Kancelarija ceo proces budućih izmena zakona raditi u saradnji sa nacionalnim savetima, koji su i do sada bili uključeni u sve radne grupe. Sastanak će biti zakazan u narednom periodu, najavila je Paunovićeva i dodala da Kancelarija planira da održi čitav niz razgovora i nakon detaljne analize zajedno sa nacionalim savetima pristupi izmenama zakona u delu na koji se odnose odluke Ustavnog suda.
Odlukom Ustavnog suda osporena je odredba kojom se propisuju ovlašćenja nacionalnih saveta u odnosu na ustanove od posebnog značaja za nacionalne manjine, kao i odredba koja predviđa da nacionalni saveti mogu da preuzimaju osnivačka prava nad medijima. Ustavni sud, međutim, nije osporio do sada izvšen prenos osnivačkih prava u pojedinim medijima na nacionalne savete. Taj sud je odlčio da nisu u skladu sa Ustavom ni zakonom propisana ovlašćenja nacionalnog saveta u vezi sa učešćem u odlučivanju o izboru organa republičkog i pokrajinskog javnog medijskog servisa.
Zakon o nacionalnim savetima nacionalnih manjina usvojen je 2009. godine, a krajem prošle godine, Vlada Srbije je usvojila Predlog izmena i dopuna i uputila ga u skupštinsku proceduru. Kako je tada objašnjeno, razlog za izmene tog zakona su njegovi „brojni nedostaci“. Nevladina organizacija Centar za praktičnu politiku iz Beograda pozvala je Vladu Srbije da iz skupštinske procedure povuče predložene izmene. Nevladina organizacija Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) iz Zrenjanina ocenila je da je odluka Ustavnog suda Srbije loša po sve manjine, sem po mađarsku. „Stvara se separatni sporazum s najbrojnijom (mađarskom) manjinom I produbljuje jaz između nje i onih manjina koje u ovom trenutku nemaju gotovo ništa, poput vlaške manjine, ili imaju samo delimično ostvarena manjinska prava, poput hrvatske i bošnjačke manjine“, piše u saopštenju.
Mađarska već reagovala
Ministarstvo spoljnih poslova Mađarske izrazilo je zabrinutost povodom ograničavanja nadležnosti Nacionalnog saveta Mađara u Srbiji nakon odluke Ustavnog suda Srbije.
U saopštenju mađarskog Ministarstva ocenjuje se da će odlukom Ustavnog suda stečena prava mađarske zajednice u Vojvodini biti sužena i time će u pogledu rezultata manjinske samouprave biti učinjen korak unazad, prenosi portal Vojvodina danas. Ministarstvo spoljnih poslova Mađarske izrazilo je žaljenje posebno zbog toga što je Ustavni sud Srbije stavio van snage odredbu o pravima nacionalnih saveta da sarađuju s državnim institucijama matice. Ministarstvo je ocenilo da ovom odlukom Ustavnog suda manjinska autonomija ipak nije izgubila svoje osnove.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
