Godišnjica vojne operacije Bljesak

Tokom dvodnevne operacije Bljesak, koja je počela 1. maja 1995. godine oko pet sati ujutro artiljerijskim napadom na Pakrac, hrvatska vojska preuzela je kontrolu nad zapadnom Slavonijom.

U akciji Bljesak stradao je veliki broj srpskih civila, a oko 30.000 njih je napustilo to područje.

Prema izveštaju Hrvatskog helsinškog odbora za ljudska prava (HHO), koji je predstavljen 24. jula 2003, u akciji Bljesak pripadnici hrvatske vojske ubili su ukupno 83 srpska civila. Od tog broja, njih 30 ubijeno je u napadima na izbegličke kolone, a 53 osobe su ubijene u svojim kućama.

Prema podacima Dokumentaciono-informativnog centra Veritas iz aprila 2003, prvih dana maja 1995. ubijeno je ili nestalo 283 Srba iz zapadne Slavonije.

Više hrvatskih nevladinih organizacija saopštilo je danas, uoči obeležavanja 18. godišnjice akcije „Bljesak“, da još nisu rasvetljeni i procesuirani svi zločini, uključujući i ubistvo civila u selu Medari kod Nove Gradiške.

„Apelujemo na efikasniji rad policije, Državnog tužilaštva i sudova na istraživanju i procesuiranju svih ratnih zločina i upozoravamo još jednom na neprocesuiranje zločina u Medarima“, navodi se u saopštenju udruženja Dokumenta, Centra za mir, nenasilje i ljudska prava Osijek i Građanskog odbora za ljudska prava.

Ističe se da bi utvrđivanje okolnosti i činjenica o stradanju žrtava i procesuiranje počinitelja zločina u Medarima, doprinelo priznavanju patnje žrtava i prekidanju spirale nasilja.

„Individualizacijom odgovornosti i distanciranjem od zločina, zajednica bi dobila priliku za smanjivanje tereta negativnog nasleđa prošlosti“, navodi se u saopštenju.

Nevladine organizacije podsećaju da su prvog dana akcije „Bljesak“ 1. maja 1995. godine hrvatski vojnici u selu Medari ubili 22 civila, među kojima je bilo troje dece i 11 žena. U tom slučaju, kako se navodi, preduzimaju se tek predistražne radnje protiv nepoznatih počinitelja.

Takođe se podseća na problem preživelih sestara Vučković kojima je odbijen tužbeni zahtev za naknadu nematerijalne štete zbog ubistva oca, majke i sestre, a zbog troškova parničnog postupka pokrenuta je zaplena njihovih nekretnina.

Dan po otpočinjanju akcije Bljesak bivši predsednik RSK Milan Martić naredio je raketiranje Zagreba koje je trajalo dva dana, zbog čega je kasnije optužen pred Haškim sudom i osuđen na 35 godina zatvora. Snage bivše RSK ispalile su na grad 23 projektila i tada je poginulo šest ljudi, a 176 osoba je ranjeno.

Zbog ratnih zločina počinjenih u akciji Bljesak i Oluja Tribunal za ratne zločine u Hagu pripremao je optužnicu protiv tadašnjeg predsednika Hrvatske Franje Tuđmana (preminuo 1999).

U aprilu 2001. haški istražitelji saslušali su bivšeg načelnika GS Hrvatske vojske Petra Stipetića, ali je on nakon sprovedene istrage oslobođen sumnji za zločine počinjene tokom akcija Medački džep, Bljesak i Oluja.

Haški istražitelji su, takođe, saslušali više osumnjičenih hrvatskih oficira, ali protiv njih nisu podignute optužnice.

U julu 2005. Tužilaštvo je primilo prijavu protiv generala Mladena Kruljca, zbog ratnog zločina u zapadnoj Slavoniji u vreme operacije Bljesak. Ta prijava prosleđena je i nadležnom tužilaštvu u Slavonskom Brodu, ali protiv njega nikada nije podignuta optužnica.

Mesec dana kasnije, povodom 10. godišnjice akcije Oluja, kojom su hrvatske snage povratile kontrolu nad Kninskom krajinom, tadašnji predsednik Hrvatske Stjepan Mesić unapredio je Kruljca u čin general-pukovnika.

U julu 2010. na mesnom groblju u selu Medari u blizini Nove Gradiške u zapadnoj Slavoniji, ekshumirano je 28 tela, među njima i dece, iz zajedničke grobnice nastale tokom akcije Bljesak. U maju 2011. ekshumirano je 48 Srba ubijenih i toj akciji na mesnom groblju u selu Vrboljani, a godinu dana kasnije u opštini Novska još 28 tela.

Dokumentaciono-informativni centar Veritas je saopštio, u novembru 2011, da je u Zagrebu identifikovano 14 posmrtnih ostataka Srba koji su poginuli u akciji hrvatske vojske i policije „Bljesak“.

Komisija za nestala lica Vlade Srbije je saopštila da su na grobljima u Merdarima, Okućanima i Vrbovljanima do sada ekshumirani posmrtni ostaci 110 zrtava te vojno-policijske akcije.