Kada se pale lile: Stari običaj koji najavljuje Petrovdan i čuva se širom Srbije

Lile su najčešće baklje napravljene od mlade kore divlje trešnje ili breze, koja se obmota oko štapa i zapali. Kada padne mrak, deca i mladi nose zapaljene lile kroz sela i ulice, okreću ih iznad glave ili njima prave krugove od svetlosti, dok se na trgovima, ispred crkava ili u dvorištima pale veće vatre oko kojih se okupljaju porodice i komšije.

Prema narodnom predanju, paljenje lila podseća na vreme kada su, nakon Hristovog raspeća, progonitelji pokušavali da zastraše prve hrišćane i apostole paleći vatre. Kasnije je ovaj običaj dobio novo značenje i postao simbol svetlosti, vere i pobede dobra nad tamom. U narodnoj tradiciji verovalo se i da dim i plamen imaju zaštitnu moć – da čuvaju ljude, stoku i useve od bolesti, nepogoda i zlih sila.

Običaj je snažno povezan i sa završetkom Petrovskog posta. Paljenje lila označava kraj perioda uzdržavanja i svojevrsnu pripremu za veliki praznik Svetih apostola Petra i Pavla, koji se obeležava 12. jula.

Nekada su se lile pravile isključivo od prirodnih materijala koje su deca sama sakupljala u šumi nekoliko dana pre praznika. Danas se u pojedinim mestima i dalje neguje taj običaj, dok se u drugim organizuju zajedničke manifestacije na kojima se pale velike lile, održavaju kulturno-umetnički programi, nastupi folklora i druženja meštana.

Iako se način obeležavanja razlikuje od kraja do kraja, simbolika je ostala ista – plamen lila predstavlja svetlost, zajedništvo i očuvanje tradicije. Zato se ovaj običaj i danas smatra jednim od najprepoznatljivijih uvoda u proslavu Petrovdana i važnim delom narodnog nasleđa Srbije.