„Rusko Sunce“ na Tašmajdanu

Praunuk osnivača dinastije Rjurika, koja je vladala Rusijom do 1598, knez Vladimir bio je rođen kao neznabožac, kome ni progon hrišćana nije bio stran. Ali, kad je na svim stranama sveta počeo da traga za verom koja je najbolja od svih, najdublji utisak na njega je ostavilo svedočanstvo njegovih izaslanika iz Carigrada, koji za bogosluženje u Svetoj Sofiji kažu: “Nismo znali da li smo na nebu ili na zemlji, jer sigurno nema takvog sjaja i takve lepote na ma kom drugom mestu na zemlji. Ne možemo ni da vam opišemo, samo znamo da Bog tamo stanuje među ljudima i da njihova služba Bogu nadmašuje službu vaskolikog ostalog sveta”, prenose ruski letopisi. Knez je zbog toga odlučio da se krsti i da krsti svoj narod. Na krštenju je dobio ime Vasilije, a Žitija ga posle uklanjanja glavnog idola Peruna sa Kijevskog brda opisuju kao “blagog, milostivog, dobroljubivog i čovekoljubivog”.

Vizantijski izvori iz tog perioda pominju i da je krštenje bilo uslov za knežev brak sa sestrom vizantijskog cara Vasilija, Anom, koju je isprosio posle osvajanja Krima. Sedište Crkve bilo je u Kijevu, na njenom čelu bio je kijevski mitropolit po narodnosti Grk, kog je rukopoložio carigradski patrijarh, ali je službeni jezik u Ruskoj crkvi od početka bio slovenski – onaj kojim su propovedali i pisali sveti Ćirilo i Metodije. Carigrad je za Ruse bio “novi Jerusalim” sve do firentinske unije 1439. godine.

Sveti knez Vladimir slavi se 15/28. jula, a glavna proslava u Rusiji održaće se od 25. do 29. idućeg meseca po novom kalendaru. Osim Molebana, koji je na Duhovski ponedeljak služen u Crkvi Svete Trojice, Podvorje Moskovske patrijaršije u Beogradu u oktobru planira da objavi naučni zbornik o životu, delu i misiji svetog ravnoapostolnog kneza Vladimira Kijevskog i tim povodom organizuje međunarodni naučni skup u Ruskom domu, uz pomoći Uprava za saradnju sa crkvama i verskim zajednicama Vlade Srbije.

Crkva Svete Trojice na Tašmajdanu podignuta je pre 90 godina i sve ovo vreme je bogoslužbeni centar ruske emigracije u Srbiji, u koji rado dolaze i Srbi. Na mestu sadašnjeg hrama na Tašmajdanu ranije se nalazila baraka – bivša mrtvačnica Starog tašmajdanskog groblja koju je Ruska crkvena opština, osnovana pre devet i po decenija, od 1923. koristila za bogosluženja. Ove godine navršava se 75 godina od smrti osnivača i prvog starešine Ruske crkve na Tašmajdanu protoprezvitera Petra Belovidova, sveštenika “neshvatljive energije i izdržljivosti”, koji je ostao upamćen po “manastirskim bogosluženjima” i “levoj pevnici” Tašmajdanske crkve u kojoj su pevali i mnogi srpski bogoslovi, od kojih su neki kasnije postali vladike.

U Svetotrojičnoj crkvi, pod čijim se temeljima nalazi i grumen ruske zemlje, rukopolagani su episkopi Ruske zagranične crkve osnovane 1921. u Sremskim Karlovcima, među kojima je bio i arhiepiskop, a sada svetitelj Jovan Šangajski. U njoj, po sopstvenoj želji, pod zastavama Bele armije počiva komandant belogardejaca general baron Petar Nikolajevič Vrangel. Iako je tokom Drugog svetskog rata deo crkvene riznice prenet u Nemačku i SAD, tašmajdanski hram i danas čuva mnogobrojne svetinje, kivote i ikone. Status Podvorja – ambasade Moskovske patrijaršije ima od 1946. godine.