Site name

Znamenite žene

Diana Budisavljević: Heroina

* Da bi sačuvala identitet dece i omogući njihov povratak roditeljima, Diana Budisavljević je sa saradnicima izradila kartoteku za oko 12.000 dece, poznatu i kao Dianina lista

Stara Gradiška, 10. jul 1942: "Neka deca već pre su bila predviđena za transport u Gornju Rijeku, a onda su zbog bolesti morala ostati.

3

Piše: M. K.

09. novembar 2017. 08:00

Diana Budisavljević: Heroina

Umrla su delimično tamo, a delimično od nas preuzeta kasnije, kao i toliko tih malih mučenika, kao nepoznata, bezimena deca. A svako je imalo majku koja je za njim gorko plakala, imalo je svoj dom, svoju odeću, a sad je trpano golo u masovnu grobnicu. Nošeno devet meseci, u bolu rođeno, s oduševljenjem pozdravljeno, s ljubavlju negovano i odgajano, a onda - Hitler treba radnike, dovedite žene, oduzmite im decu, pustite ih da propadnu; kakva neizmerna tuga, kakva bol", napisala je, između ostalog, Diana Budisavljević, u svom dnevniku koji je vodila na nemačkom, od 23. oktobra 1941. do 13. avgusta 1945. godine.

Njen podvig tokom Drugog svetskog rata, u kome je spasila živote više od 12.000 srpske, jevrejske i romske dece iz ustaških logora u NDH, nedovoljno je poznat. Za ime Oskara Šindlera, nemačkog industrijalca koji je od smrti sačuvao 1.200 Jevreja tokom Drugog svetskog rata, čuo je ceo svet, dok je Irena Sendler, spasiteljka 2.500 jevrejskih mališana iz varšavskog geta, dve godine zaredom bila nominovana za Nobelovu nagradu za mir. O Diani Budisavljević u Srbiji i na prostoru bivše Jugoslavije tek poslednjih desetak godina priča se nešto više.

Diana Obekser rođena je u Insbruku 1891. godine, gde je živela i radila kao medicinska sestra. Tamo je upoznala i svog budućeg supruga Julija Budisavljevića, Srbina iz Hrvatske. On je bio hirurg i šef hirurške klinike Medicinskog fakulteta u Zagrebu. Diana je tokom rata započela organizaciju spašavanje dece sa Kozare, Korduna, iz hrvatskih i bosanskih sela, iz ustaških logora. Uz pomoć saradnika i mnogobrojnih građana Zagreba, Siska i Jastrebarskog, organizovala je smeštaj za decu. Ipak, mnoga od te dece, posebno ona mlađa, umrla su od bolesti i iscrpljenosti. I sama Diana je preležala tifus, a doživela je i tri nervna sloma. U nastojanju da otkrije i sačuva identitet dece i omogući njihov povratak roditeljima, Diana Budisavljević je sa saradnicima izradila kartoteku za oko 12.000 dece, poznatu i kao Dianina lista.

"Akcija spašavanja djece, uglavnom srpske nacionalnosti, bila je po svom opsegu, broju sudionika i broju spašene djece (oko 10.000), jedna od najsloženijih i nedvojbeno najhumanija akcija takve vrste tijekom Drugog svjetskog rata, kako na području NDH, tako i u čitavoj okupiranoj Europi", navodi se na sajtu Spomen-područja Jasenovac. Nakon rata živela je povučeno. O njenom delu nije se mnogo govorilo. Za komuniste je bila konzervativna katolkinja, a u posleratnoj Hrvatskoj nije bilo poželjno pričati o ustaškim zločinima. O njenim delima danas zna zahvaljujući pomenutom dnevniku, koji je izronio gotovo šest decenija posle oslobođenja, u prevodu Dianine unuke Silvije Sabo, dok je "Dnevnik Diane Budisavljević" 2003. objavio Hrvatski državni arhiv. O Diani Budisavljević napisali su knjige Boško Lomović i Austrijanac Vilhelm Kues, dok film snima hrvatska rediteljka Dana Budisavljević.

Diana se početkom 70-ih vratila u Inzbruk gde je 1978. i preminula. Njeno ime nose ulice u gradovima Srbije, Bosne i Hercegovine i Hrvatske, kao i jedan park u Beču. Posthumno je odlikovana Zlatnom medaljom za hrabrost "Miloš Obilić", Ordenom carice Milice...

Tekst je nastao u okviru projekta koji je sufinansiran iz budžeta Republike Srbije - Ministarstva kulture i informisanja. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

povezane vesti

komentari (3)

* Sva polja su obavezna

Potvrdite

Slanjem komentara slažete se sa Pravilima korišćenja ovog sajta.

Antipod

09. novembar 2017.

Gde je bio Stepinac da pripomogne spašavanju dece? Može biti da nije bio "obavešten"? Nije ni čudo što je Diana Budisavljević pala u zaborav, pošto se njena borba za spasavanje srpske, jevrejske i romske dece od terora ustaških klerofašista ne uklapa u projekat kanonizacije "blaženog" kardinala.

Marko

09. novembar 2017.

Julije Budisavljenić jedan od stotina hrvatskih Srba koji su podržali Pavelića, bilo je tu generala, ministara, sveštenika, intelektualaca ... samo je delić mozaika zvanog Diana. Žena je bila Austrijanka, još iz vremena pre rata bliska obaveštajnim strukturana nacističke Nemačke. Kao čovek gestapoa bila je privilegovana i mogla je sebi da dozvoli luksuz da se bavi humanitarnim radom. Ona to ne bi mogla da čini da se njena aktivnost nije uklapala u nemački interes - mirna Hrvatska koju je kao takvu lakše eksploatisati. Zato su već sredinom 1942. godine teške represalije prema srpskom stanovništvu počele da popuštaju, procvetala je saranja četnika generala Mihailovića i vojnih snaga NDH, a Diana je spašavala srpsku decu, ali ne i srpske muškarce i srpske žene. Možda je i Diani kao i Stepincu, bilo opravdano eliminisati Srbe iz Hrvate. U euforiji oko ove Austrijanke se zaboravlja da je pri Ministarstvu rada i socijalne skrbi NDH radila sve vreme rata ilegalna ćelija KPJ koje je istinski vodila ovu akciju ali to nije poželjno danas isticati, iako mnogo članova ćelije, za razliku od Diane Budisavljević, nije živo dočekalo kraj rata.

xxx

09. novembar 2017.

Nadam se da će našim novinarima ova heroina biti zanimljiva pa da malo više teksta proslede nama čitaocima. Ovo bi bila poučnija materija za naše posrnulo društvo od svih dosadašnjih hvalospeva za vlast ili opziciju.