Promocija knjige Aradska tvrđava

Prema rečima recenzenata, reč je o poslu koji je, kako tvrde naši istoričari patriotske orijentacije, davno pre Stojadinovića trebalo da bude obavljen, tema istražena i rezultati objavljeni. NJegov trud i svestran pristup temi stručnjaci veoma uvažavaju. Stojadinović je objavio više reportaža sa putovanja koja je, kao poštovalac ratnih tradicija svojih predaka, preduzeo po značajnim mestima balkanskih i Prvog svetskog rata. Ti zapisi su svojevrsna geopolitička putovanja sa jasnom porukom da poštovanje prema sebi i narodu kome pripadamo treba da povratimo upoznavajući se sa velikim delima naših predaka – ratnika, solunaca, kraljevih vojnika i dobrovoljaca, četnika i ostalih u bližoj prošlosti namerno zaboravljenih podvižnika ratova sa početka 20. veka. Jednako, treba da se setimo i civilnih žovih ratova o kojima govori Stojadinovićeva knjiga. Podstaknuti veličanstvenom izložbom u Domu vojske posvećenoj Milunki Savić heroini iz čuvenog Gvozdenog puka, čitaocima toplo preporučuejmo i vredno Stojadinovićevo delo o stradanjima Srba u logoru Arad. Kako je u recenziji na njegovou knjigu napisao naš uvaženi akademik Slavenko Terzić knjiga Slavoljuba Stojadinovića, o Aradu i aradskoj tvrđavi 1914-1918. predstavlja svakako vrlo koristan i lep prilog osvetljavanju srpske golgote u austrougarskim logorima tokom Prvog svetskog rata. Naime, dosadašnja proučavanja su pokazala da je samo na teritoriji Austro-Ugarske tokom Prvog svetskog rata bilo 300 zatvora i logora za Srbe i to uglavnom srpsko civilno stanovništvo. Bio je to deo austrougarskog plana o što većoj fizičkoj likvidaciji Srba na prostoru Jugoistočne Evrope i obezglavljivanju srpske društvene elite, s obzirom da su u pomenutim logorima bili internirani i mnogi srpski intelektualci raznih profesija, sveštenici i monasi i brojne druge političke i duhovne vođe naroda. Aradska tvrđava je kako pokazuje i Slavoljub Stojadinović ovom knjigom bila oličenje toga stradanja. Rukopis Slavoljuba Stojadinovića još jednom stavlja u žižu pažnje stručne i šire javnosti pitanje organizovanog zatiranja Srba u Prvom svetskom ratu koje je, na žalost, bilo nedopustivo zanemareno kako u srpskoj nauci i publicistici tako još i više u stranoj literaturi. Stojadinović nije istoričar od zanata, nije istraživač po profesiji, ali posao koji je obavio kao nacionalno svesni rodoljub i znatiželjni poštovalac prošlosti svoga naroda zaslužuje puno poštovanje. Rukopis se u osnovi sastoji iz dva dela dokumentarne građe o po zlu čuvenom aradskom logoru. Prvi deo pored kraćeg uvodnog slova o aradskom logoru preuzetog iz poznate knjige Vladimira Ćorovića Crna knjiga i kratkog obaveštenja o samoj aradskoj tvrđavi donosi svedočanstva logorskih zatočenika i još više njihovih potomaka. Kao i sva svedočanstva ove vrste i ova su vrlo uverljiva i slikovita i pružaju obrise jedne strašne srpske drame i tragedije u ovom zloglasnom austrougarskom kazamatu. Drugi deo knjige, takođe vrlo dragocen, donosi mnoštvo fotografija Arada kao varoši, njegovih zdanja, i naravno najvećim delom scena iz samog logora. Slavoljub Stojadinović je i sam više puta posetio aradsku tvrđavu i o njoj ostavio veći broj savremenih fotografija. Posmatrano u celini sabrana svedočanstva na jednom mestu, u pisanom obliku ili u vidu fotografija predstavljaju značajan izvor za buduća proučavanja ovoga logora i dalje traganje za arhivskim podacima pre svega u austrougarskim arhivima.