VLADIKA ARTEMIJE: Odluka posle obnove crkve

VLADIKA ARTEMIJE: Brisel, Kosovska Mitrovica, Beograd – Pitanje da li će kip Bogorodice sa Hristom iz manastira Sokolice (14. vek) biti vraćen u obližnji manastir Banjsku (14. vek) i koji će od ova dva manastira dobiti kopiju, a koji original statue, prema rečima nadležnog epikospsko raško-prizrenskog Artemija (Radosavljevića) sada nije tema za raspravu. Odluka o tome biće doneta kada se završi obnova hrama u Banjskoj posvećenog svetom arhiđakonu i prvomučeniku Stefanu, kaže vladika Artemije za Danas povodom vesti da su mu početkom nedelje stanovnici sela u opštinama Zvečan i Kosovska Mitrovica uputili peticiju u kojoj traže da razjasni namere o premeštanju „Bogorodice“.
Na konferenciji za novinare u Kosovskoj Mitrovici igumanija sokolička Makarija (Obradović) izjavila je da se sestrinstvo tog manastira protivi prenošenju kipa Bogorodice u manastir Banjska i da očekuje će ostati u Sokolici. Ona je naglasila da se kip već 500 godina nalazi u Sokolici, da je svuda poznat kao sokolički kip Majke Božje, a da je od vladike Artemija, više puta dobila jasnu poruku da do premeštanja kipa neće doći, nego da će Banjska dobiti kopiju.

Remek – delo vizantijske umetnosti

– Kip Bogorodice sa Hristom, prema oceni istoričara umetnosti, predstavlja remek -delo vizantijske umetnosti 14. veka. U vreme kralja Milutina, u hramu banjskog manastira, nalazila se „na najlepšem mestu, u luneti portala, između priprate i naosa“. Prema predanju, u manastir Sokolicu „pre 500 godina doletelaje iz Banjske, stala na drvo i pozvala narod da tu podigne crkvu“, što se slaže sa pretpostavkama da je preneta iz zagrobne zadužbine kralja Milutina u vreme turskih napada. Veoma je poštovana u narodu, nazivaju je „majkom“ i pred njom se za potomstvo i ozdravljenje mole svi, i kosovski Srbi i Albanci. Pre tri godine na izložbi »Vizantija – vera i snaga 1261-1557« u njujorškom Metroipoliten muzeju bila je jedan od srpskih eksponata.

Najave da bi kip Bogorodoce mogao da iz Sokolice bude vraćen u matični manastir Banjsku za koji je i pravljen, krenule su krajem prošle godine posle vesti da je Bugarska pravoslavna crkva odlučila da u Banjsku vrati delić moštiju njenog ktitora kralja Milutina. Najpre je u Beogradu, a potom pre nedelju dana i u Kosovskoj Mitrovici predstavljen projekat obnove ovog manastira i istoimenog sela i banje. Tada je prvi put i pomenuta mogućnost vraćanja kipa. U pismu vladici Artemiju stanovnici Kosovske Mitrovice, Zvečana, sela Grabovac, Srbovac, Žitkovac, Čerovnice i Velikog Rudara tvrde da „samo onaj ko ne zna šta napaćenom srpskom narodu na Kosovu i Metohiji znači manastir Sokolica i mramorni kip Bogorodice sa Hristom, može doći na ideju da se on iz ove svetinje preseli u manastir Banjsku“ i najavljuju spremnost da iseljavanje kipa „spreče i svojim telima“.
Predstavnik sela Rudare Časlav Sofronijević na konferenciji za novinare u Kosovskoj Mitrovici je rekao da su povod za obraćanje vladici Artemiju plakati koji su od Božića u više navrata deljeni na severu KIM, a u kojima se traži izmeštanje „Bogorodice“ iz Sokolice u Banjsku, kao i najave igumana Banjske protosinđela Simeona (Vilovskog) da će kip biti vraćen u manastir čiji je on nastojatelj. Banjska je zvanično obnovljena 2004, posle 520 godina zapustelosti.