Mami me drevna republika pod Monblanom svojim dahom Francuske, svojom nekadašnjom veličinom, svojom legendom. Mami me svojim Ženevljanima: rođenim i izbornim. Mami me i nekim drugim, neznanim zovom, tišim a snažnijim.

Kao i Cirih, Ženeva je jedan od evropskih Olimpa. Oni su brat i sestra koji, iako udaljeni jedno od drugoga geografijom, istorijom i kulturom, možda i ne znajući dele svoju porodičnu priču: Cirih je bio prestonica Cvinglijeve reformacije, Ženeva – Farelove i Kalvinove. Oba su bili gradovi prosvetiteljstva: Ženeva kao rodni grad Rusoov i, makar privremeno, dom Volterov, Cirih kao otadžbina Lavatera i Bodmera. Bili su, kasnije, pozornice velikih ljubavi kompozitora romantizma i njihovih belogrlih aristokratskih ili velikograđanskih ljubavnica: Cirih za Riharda Vagnera i Matildu Vezendonk, Ženeva za Mari d´Agu i Franca Lista.

U prethodnom veku, oba su grada bila domovi i poslednja utočišta piscima koliko svetski slavnim toliko i Švajcarskoj stranim: Cirih DŽojsu i Manu, Ženeva Muzilu i Borhesu. Tmurni vođ Oktobarske revolucije živeo je i u Ženevi i u Cirihu. Čak i u ogledalu srpske povesti ova dva grada nisu ostala nepovezana: spojilo ih je vreme koje su u njima provela dva utemeljivača naše nacionalne kuće nakon 1903. godine: kralj Petar prvi u Ženevi i Nikola Pašić u Cirihu. No, sva je ova zajedničkost u istoriji, pripovestima i idejama. Teško da je neko danas i primećuje: brat i sestra su u velikoj meri izgubili zajedničke crte lica.

Put iz Lucerna, mog prebivališta u samom središtu alpske Republike, u Ženevu, na krajnjem jugozapadu zemlje, dug je, veoma dug. To je put iz katoličkog, a germanskog, srca stare planinske Konfederacije u reformatski, a romanski, grad koji joj je među poslednjima pristupio. Put iz centra istorijske Švajcarske na njenu periferiju, ali i put iz provincije Evrope u jedan od njenih centara. Vozim se nemo između monotono zavejanih obronaka brda nemačke Helvecije, prolazim joj kroz prestonicu. Negde iza Berna počinje Romandija, francuski svet. Iako se u Švajcarskoj govore još dva romanska jezika, kada kažu „Romandija“ ili „romanska Švajcarska“, Helveti misle isključivo na zapadni, frankofoni deo svoje zemlje, ne na italijanska brda i jezera Tičina niti na doline Graubindena, gde se govori i italijanski i retoromanski. Frankofona Romandija je jedina prava protivteža moćnoj kulturi nemačkog područja, jedina koja, kao ono čuveno galsko selo, hrabro odoleva osvajaču, kulturnom imperijalisti.

Povezani tekstovi