Selo iz okruga Tamiš

Urbanistički se gotovo i ne razlikuje od niza drugih sličnih naselja bez obzira da li su izgrađena ovde u Rumuniji ili se nalaze tamo preko u Srbiji, u vojvođanskom delu Banata. Specifičnost je možda samo u tome da Sempetar, kao jedno veće selo, sa oko 2.000 stanovnika, ovde po rumunskoj administrativno-teritorijalnoj organizaciji je opštinsko središte koje još uključuje i mesto Igiš sa oko 1200 stanovnika. Tako sa njim opština Veliki Sempetar ima ukupno oko 3.200 stanovnika.

Srba je tu danas jedva 25 odsto, i to ako brojimo i one iz mešovitih brakova. Nekada ih je bilo daleko više. Samo do pre pola veka Srbi su ovde činili većinu, a ostali su bili Rumuni i nešto manje Nemci i Mađari. Natalitet Srba je sve manji, a iseljavanje, posebno mladih, konstantno je.

Prema istorijskim zapisima selo se prvi put pominje 1333. godine i verovatno je samo njegovo ime nastalo od naziva prve ovde izgrađene crkve posvećene Sv.Petru uz atribut „veliki“. Nešto kasnije kada su Srbi postali većina, selo je u svom nazivu dobilo i dodatni pridev „srpski“ – dakle, Veliki Srpski Sveti Petar. Međutim, kako se broj Srba vremenom smanjivao izgubio se i onaj pridev „srpski“.

Veći broj Srba zabeležen je ovde u vremenu posle Kosovske bitke i jačeg prodora Turaka na evropsko tlo gde je stanovništvo bežalo od terora i islamizacije. Kasnije je broj Srba varirao zavisno od istorijskih zbivanja, a najviše ih je bilo pred Prvi svetski rat, kada je bilo najbrojnije srpsko naselje u rumunskom Banatu. Selo je kroz svoju prošlost potpadalo pod različitu vlast – mađarsku, tursku, austrijsku … a završetkom Prvog svetskog rata pripalo je Kraljevini Rumuniji.

Glavna ulica Velikog Sempetra, poznata i kao Veliki sokak, u stvari je magistralni put koji iz pravca Temišvara vodi preko Sent Mikluša do granice sa Mađarskom. U tom delu se nalaze i sve najvažnije ustanove sela – sedište opštine, dom kulture, biblioteka, ambulante, apoteka, mešoviti rumunsko-srpski vrtić, pošta i nekoliko prodavnica.

Osim Glavnog sokaka selo preseca još šest manjih sporednih ulica koje takođe nemaju posebno ime, već su više podvedene pod svojevrstan toponim kao na primer Prikobara, Prakljača, Zovnjak, Rumunski kraj i Vigatski kraj. Ovaj poslednji, Vigatski kraj, u stvari je put koji se okomito naslanja na Glavni sokak i vodi prema obližnjoj reci Moriš. Taj deo sela je najviše poznat po tome što su tu nekad živeli isključivo Srbi. To potvrđuje i srpska pravoslavna crkva, na početku ulice, stara oko 250 godina, do koje se odmah nalazi i škola, nekada većinom sa srpskom decom, a danas tek samo sa srpskim odeljenjem.