Foto: FreeImages / Cierpki

Još od čuvenog gradonačelnika Branka Pešića, paralelno je planirana drumska i železnička mreža, uključujući i metro. On je započeo tradiciju po kojoj se projekti drumskog saobraćaja ostvaruju, a od projekata železničkog saobraćaja ostaju samo ukidanja i obećanja uz poneke izuzetke. Međutim, mnoga naselja, kao i čitav sistem sadržaja šireg značaja je izgrađen u odnosu na nikada izgrađeni metro!

Na Novom Beogradu, koji je tada bio na početku razvoja, metro linije su planirane na po kilometar od obala Save i Dunava, pravcem Bulevara Jurija Gagarina i Bulevara AVNOJ-a, danas Zorana Đinđića. Jedino u centru Zemuna je predviđen bliži prilazak reci. Sava centar je predviđen uz metro stanicu, kao i trgovinski centri Fontana i Stari Merkator. Železnička stanica Novi Beograd je planirana na preseku metro linija iz centra Beograda ka Savskim blokovima, i iz Zemuna preko Banovog brda ka Petlovom brdu. Na Opštini Čukarica, pravac Požeške, Trgovačke i Ibarske magistrale je odavno planiran za metro. Tako su se razvijala naselja Cerak, Vidikovac, Petlovo brdo sa svim osim metroa. Na Terazijama, sistem podzemnih prolaza je planiran kao veza sa metro stanicom. Ispod Hotela Moskva je decenijama čuvana parcela za metro gradilište, zbog kojeg bi se pored svega porušilo i nekoliko objekata u Lominoj, Kraljice Natalije i Gavrila Principa. Ipak, krajem 1990-tih, tu je nikla „Karićeva lepotica“, koja mnogo otežava i poskupljuje metro planove. Prilikom gradnje stanice Vukov spomenik, završene 1995. godine, završeni su i svi grubi radovi za metro stanicu na liniji istok-zapad. Druga metro stanica na kojoj su završeni grubi radovi je Prokop. Na pravcu sever-jug, osim Prokopa, u odnosu na metro je izgrađen i Klinički centar, a na Slaviji je prostor između kružnog toka i Narodne banke ostavljan slobodan radi gradnje metro stanice uz minimalno ometanje saobraćaja na Slaviji. Radi linije od Kalemegdana preko Slavije, Prokopa i Autokomande ka Jerkoviću, planirana je potpuna urbana rekonstrukcija Dušanovca, pored svega sa bulevarom od Autokomande preko Dušanovca do Kumodraža. Do danas Braće Jerković nije dobio ni jednu široku i iole protočnu ulicu usmerenu ka centru Beograda.

U odnosu na planiran sistem gradsko-prigradskih železnica, tada nazivan „regionalni metro“ planiran je čitav sistem predgrađa. Planirana je zamena Ćire za Obrenovac modernim prigradskim vozovima normalnog koloseka. Ka Batajnici je još tada postavljena odrednica za formiranje planski građenih predgrađa usmerenih na prevoz železnicom, kao i za predrađa koja pripadaju Opštini Grocka. Tako je bilo ljudi koji su pre pola veka kupovali i gradili kuće u Boleču, očekujući da će za nekoliko godina imati taj regionalni metro. Pored već pomenutih naselja, regionalni metro je planiran ka podavalskim naseljima i Pančevu. Ipak, srce tog sistema je oduvek planirano i čuvano na mestu jedine železničke stanice u centru Beograda, na Savskom trgu! Sa novoplaniranim ukidanjem železničke stanice, i proizvoljnim postavljanjem linija u novom metro planu, danas smo nikada dalje od formiranja efikasnog sistema prevoza.

Sledeće srede: Šta su to „laki metro“ i „premetro“