10 najnapetijih kriminalističkih trilera svih vremena

Takvi filmovi, uglavnom izgrađeni na zamršenim zapletima, složenim dilemama i moralno dvojbenim likovima, nude jedinstven uvid u kriminalno podzemlje. To nisu samo priče o policajcima i lopovima, iako one čine temelj žanra, niti su tek obične misterije ubistava, prenosi Index.hr.

Ovaj popularni žanr može sadržati elemente drame, psihološkog horora i misterije, ali ono što ga istinski definiše jeste naglasak na napetosti koja prati izvršenje ili rasvetljavanje zločina. Kriminalistički trileri mogu biti nihilistički i cinični ili, naprotiv, vođeni strogim kodeksom časti, a često su složeniji nego što se na prvi pogled čini. Iako preokret u završnici nije obavezan, svakako pomaže da publika ostane u neizvesnosti.

Veliki filmski autori poput Alfreda Hičkoka, Martina Skorsezea, Dejvida Finčera i Bonga Džun Hoa izgradili su reputaciju upravo na ovom žanru. Entertainment Weekly sastavio je listu najnapetijih kriminalističkih trilera u istoriji filma, a u nastavku izdvajamo one koji su se našli na samom vrhu.

10. Infernal Affairs (2002)

Iako je globalnoj publici možda poznatiji kao inspiracija za Skorsezeov film The Departed, ovaj film je dragulj hongkonškog kriminalističkog žanra.

U režiji Alana Maka i Endrua Laua, ova zamršeno ispletena priča o policajcima i gangsterima prati dvojicu polaznika Policijske akademije – jedan je tajni agent ubačen u redove Trijade, a drugi je član Trijade ubačen u policiju. Njihov sukob, prepun tajni i dvostrukih igara, proteže se kroz čitavu deceniju i nosi sa sobom posledice života i smrti.

9. Fargo (1996)

Neobični detalji čine ga nezaboravnim, ali se u toj simpatičnoj komediji braće Koen zapravo krije odličan pulp triler. Frensis Makdormand glumi šerifku iz malog grada koja je znatno pametnija nego što se čini i koja razotkriva jezivu zaveru koju je osmislio prodavac polovnih automobila (Vilijam H. Mejsi).

On, međutim, nije ni približno takav kriminalni genije kakvim sebe smatra. Njegove unajmljene ubice, koje tumače Piter Stormer i Stiv Bušemi, još su veći nespretnjakovići, a njihova trapavost filmu daje veliki deo prepoznatljivog crnog humora.

8. Zodiac (2007)

Opsežna proceduralna drama Dejvida Finčera o serijskom ubici u Kaliforniji uvlači se pod kožu, ostavljajući gledaoca podjednako paranoičnim kao i njenog glavnog junaka, karikaturistu Roberta Grejsmita (Džejk Džilenhol).

U stvarnom životu, Grejsmit je proveo decenije pokušavajući da reši misteriju Zodijak ubice, a Finčer tu profesionalnu – a kasnije i ličnu – potragu prikazuje sa zapanjujućom preciznošću. Uz sporedne uloge Roberta Daunija Džuniora, Marka Rafala i Entonija Edvardsa, Zodiac je film koji pruža neobično zadovoljstvo iako ne nudi klasično razrešenje.

7. Double Indemnity (1944)

Fred Makmarej i Barbara Stenvik čine opasan par na ekranu, ali je priča iza kulisa ovog, po mišljenju mnogih najvećeg američkog noara, podjednako uzbudljiva. Kralj detektivskih romana Rejmond Čendler pomogao je holivudskom velikanu Biliju Vajlderu u pisanju scenarija za ovu mračnu i ciničnu priču.

U njoj Stenvik igra fatalnu ženu, a Makmarej njenog naivnog saučesnika. U Double Indemnity ljubav je samo oruđe prevare, a prodavci osiguranja zabrinutiji su od policajaca – ali samo zato što štite sopstveni posao.

6. Heat (1995)

Majkl Man stvara kriminalističke trilere koji deluju poput opera; filmove u kojima su muškarci sa različitih strana zakona sudbinski povezani. Ovde je u središtu sukob dvojice najvećih glumaca svoje generacije, Ala Paćina i Roberta De Nira, koji igraju iskusnog detektiva i vrhunskog lopova sa pozamašnim brojem žrtava.

Heat predstavlja vrhunac Manove dotadašnje karijere, dinamičan film koji donosi naelektrisanu akciju, naročito u kultnoj sceni pljačke banke, ali i sirove emocije.

5. Rear Window (1954)

Postoji dobar razlog zašto je ime Alfreda Hičkoka sinonim za triler, a Rear Window odličan je primer veštine takozvanog „Majstora napetosti“. Džejms „Džimi“ Stjuart igra fotoreportera koji je ostao zarobljen u svom njujorškom stanu nakon što je na zadatku slomio nogu.

Vreme prekraćuje ignorišući svoju devojku, manekenku (Grejs Keli), i špijunirajući komšije, da bi na kraju poverovao da je prisustvovao ubistvu. Ili mu se to samo čini? Svaki element priče – romansa, misterija, pa čak i psihoseksualni podtekst – majstorski je isprepleten, stvarajući ono što je i sam Hičkok nazvao „čistim filmskim ostvarenjem“.

4. The Silence of the Lambs (1991)

Džonatan Dem bio je jedan od najsvestranijih reditelja u industriji, a The Silence of the Lambs dokazuje da su trileri bili među njegovim brojnim talentima. Zasnovan na najpoznatijem liku Tomasa Harisa, ovaj neočekivani oskarovski hit sjajan je primer drame vođene likovima, ali i uzbudljive napetosti.

Iako upečatljive trenutke filma u velikoj meri nosi maestralno prenaglašena interpretacija Entonija Hopkinsa kao Hanibala Lektera, srce filma je Džodi Foster. Njena neiskusna junakinja svojom upornošću postaje ključna za rasvetljavanje jezivog niza ubistava.

3. The Third Man (1949)

Smešten u posleratni Beč, tadašnju međunarodnu ničiju zemlju, izvanredni triler Kerola Rida istovremeno oličava, ali i prevazilazi noar žanr. Džozef Koten predvodi glumačku ekipu kao naivni protagonista koji istražuje navodnu smrt svog starog prijatelja Harija Lajma.

Na kraju, Orson Vels ostvaruje jedan od najupečatljivijih ulazaka na filmsko platno kao neuhvatljivi Hari Lajm, izgovarajući pritom i čuveni monolog o satu sa kukavicom, koji je delimično i sam napisao. To je mračna priča, i to doslovno – retko su svetlo i senka bili tako izražajno korišćeni kao ovde, savršeno dočaravajući političke teskobe svog doba, a istovremeno je i uzbudljiva priča puna napetosti koja i danas privlači gledaoce.

2. Memories of Murder (2003)

Film koji je reditelja Parasite Bonga Džun Hoa proslavio i započeo njegovu saradnju sa glavnim glumcem Song Kang Hoom mračan je i jeziv. On spaja upečatljivo promišljanje o prirodi sećanja sa uznemirujućom pričom o serijskom ubici.

Međutim, u Bongovom prepoznatljivom stilu koji prkosi žanrovima, film je istovremeno i svojevrsna suva komedija sa pronicljivom društveno-političkom kritikom. Stvarni zločini koji su inspirisali film ostali su nerešeni u vreme njegovog izlaska. Godinama kasnije, ubica je priznao zločine i potvrdio da je gledao film o samom sebi.

1. Goodfellas (1990)

Goodfellas se nalazi na vrhu liste vrhunskih kriminalističkih filmova, od kojih je mnoge takođe režirao Martin Skorseze. Međutim, ovaj film ima posebnu težinu. Čak i Skorsezeovi čuveni dugi kadrovi ovde deluju još upečatljivije.

U ovom gangsterskom remek-delu igra impresivna glumačka postava koju predvode Džo Peši, Robert De Niro i Pol Sorvino. Film je zasnovan na životu stvarnog mafijaškog saradnika Henrija Hila (Rej Liota) i uvodi gledaoce u njegov svet uspona i smrtonosnih, razornih padova.