Neke šume bi zbog zagrevanja mogle da postanu izvori emisija CO2 1Foto: Pixabay/Picography

Međutim, prema rezultatima novog istraživanja objavljenog u časopisu Science Advances, gotovo polovina šuma moglo bi već sredinom veka da postane izvor emisija CO2.

Razlog za to su sve više temperature koje nepovoljno utiču na proces fotosinteze, dok istovremeno povećavaju količinu ugljen-dioksida koji biljke otpuštaju tokom „disanja” (transpiracije), piše Nemanja Milović za portal Klima101.rs.

O čemu se tačno radi?

Fotosinteza i disanje biljaka

Opšte je poznato da su drveće i biljke naš saveznik u borbi protiv klimatskih promena zato što tokom fotosinteze vezuju CO2 iz atmosfere i istovremeno oslobađaju kiseonik. Zbog toga su pošumljavanje i očuvanje postojećih šumskih ekosistema veoma važne metode borbe protiv globalnog zagrevanja koje su nam neophodne kako bismo porast prosečne temperature na planeti zadržali ispod jednog i po ili dva stepena Celzijusovih.

Međutim, poput ostalih živih bića na planeti, drveće i biljke takođe dišu. Drveće tokom noći preko stoma uzima kiseonik iz vazduha, a otpušta ugljen-dioksid. Kako je količina CO2 koji drveće tokom dana veže fotosintezom veća od količine koju otpušta tokom noći, ono je u stanju da upija gotovo trećinu emisija ugljen-dioksida koji proizvode ljudi.

Pošto je CO2 svojevrsna hrana za biljke, ljudi koji su skeptični prema klimatskim promenama često ističu da je porast koncentracije ugljen-dioksida u atmosferi zapravo dobra stvar koja će omogućiti biljkama da brže rastu i doprineti ozelenjavanju planete. Ipak, rezultati ovog istraživanja upućuju na drugi zaključak s obzirom na to da su negativni efekti velikog porasta temperature znatno veći od koristi koja nastaje zbog više CO2.

Intenzitet fotosinteze opada zbog velikog porasta temperature

Poput ljudskog organizma, i biljke najbolje funkcionišu u određenom opsegu optimalnih temperatura, a ukoliko se ta granica prekorači može doći do različitih negativnih efekata. Tim naučnika na čelu sa Ketrin Dafi sa Univerizeta Severna Arizona upravo je ispitivao uticaj porasta temperature na intenzitet fotosinteze i disanje biljaka kako bi otkrili kakve posledice bi globalno zagrevanje moglo da ima na šumske ekosisteme.

Nakon analize podataka iz baze FLUXNET, koja obuhvata podatke sa preko 800 mernih mesta u periodu od 1991 – 2015, naučnici su došli do saznanja da intenzitet fotosinteze inicijalno raste zajedno sa porastom temperature, međutim to se odvija samo do određene granice, nakon čega intenzitet fotosinteze kreće eksponencijalno da opada.

Istovremeno, intenzitet transpiracije (disanja) stopa disanja drveća nastavlja eksponencijalno da raste, tako da količina ugljen-dioksida koji se oslobađa na taj način nakon određene temperature premaši količinu koja se vezuje fotosintezom, čineći šumske ekosisteme izvorima emisija ugljen-dioksida.

Koliko smo blizu prelasku granice

Temperaturna granica nakon koje šume postaju izvori CO2 nije ista za sve vrste. Šume koje se nalaze u tropskim predelima sačinjene su od vrsta drveća koje su bolje prilagođene visokim temperaturama, te je njihova granica znatno iznad onih iz umerenih geografskih širina, ali kako svi predeli na planeti osećaju posledice globalnog zagrevanja obe vrste šuma su ugrožene porastom temperature.

Ispitujući podatke naučnici su došli do zaključka da je u prethodnoj deceniji oko 10 odsto Zemljine površine iskusilo temperaturu nakon koje šume otpuštaju više CO2 nego što ga vezuju, ali to je u ovom trenutku ograničeno samo na najtoplije periode godine. Međutim, brine činjenica da bi, ukoliko emisije gasova sa efektom staklene bašte ne počnu da se smanjuju, temperatura već sredinom veka porasla u toj meri da ugrozi funkcionisanje velikog broja biljnih vrsta.

Rezultati istraživanja pokazali su da bi, ukoliko se to dogodi, ukupan globalni kapacitet zemljišta i šumskih ekosistema da uklanjaju ugljen-dioksid iz atmosfere mogao da padne za oko 45 odsto već sredinom ovog veka.

Tekst u celosti čitajte na portalu Klima101.rs.

close
Neke šume bi zbog zagrevanja mogle da postanu izvori emisija CO2 2

Prijavite se za
NJUZLETER

Svake subote u formi mejla biće Vam dostupan pregled nedelje koji za Vas biraju i komentarišu kolumnisti Danasa.

Vaša email adresa biće korišćena isključivo za potrebe slanja njuzletera u skladu sa Politikom privatnosti.

Podržite nas članstvom u Klubu čitalaca Danasa

U vreme opšte tabloidizacije, senzacionalizma i komercijalizacije medija, duže od dve decenije istrajavamo na principima profesionalnog i etičkog novinarstva. Bili smo zabranjivani i prozivani, nijedna vlast nije bila blagonaklona prema kritici, ali nas ništa nije sprečilo da vas svakodnevno objektivno informišemo. Zato želimo da se oslonimo na vas.

Članstvom u Klubu čitalaca Danasa za 799 dinara mesečno pomažete nam da ostanemo samostalni i dosledni novinarstvu u kakvo verujemo, a vi na mejl svako veče dobijate PDF sutrašnjeg broja Danas.