foto: Youtube Screenshot Retki su glumci koji uspeju da ostanu podjednako ubedljivi u glavnoj i sporednoj ulozi, u komediji i drami, u filmu koji je snimljen pre pola veka i onom koji se gleda danas. Upravo takav bio je Pavle Vuisić, glumac čiji su talent, harizma i autentičnost obeležili jugoslovensku kinematografiju i zbog kojih se i danas smatra jednim od najvećih glumačkih imena ovih prostora.
Iako nije voleo publicitet niti je gradio imidž filmske zvezde, Vuisić je iza sebe ostavio impresivnu filmografiju i niz uloga koje su postale deo kolektivnog sećanja. Publika ga pamti po ostvarenjima poput „Ko to tamo peva“, „Maratonci trče počasni krug“, „Sjećaš li se Dolly Bell“, „Bitka na Neretvi“, „Tri“ i mnogim drugim filmovima u kojima je često uspevao da u nekoliko scena ostavi snažniji utisak od glavnih junaka.
Njegova gluma bila je prirodna, nenametljiva i lišena svake teatralnosti. Delovao je kao čovek kojeg poznajete iz komšiluka, a upravo je u toj jednostavnosti ležala njegova veličina. Umeo je da podjednako ubedljivo igra grubijana, dobronamernog čoveka, očajnika ili mudraca, a da nijednog trenutka ne izgubi autentičnost.
Zbog toga ne čudi što se godinama prepričava jedna od najpoznatijih anegdota vezanih za njegovo ime. Naime, često se navodi da je legendarni američki reditelj i glumac Orson Vels, nakon rada na filmu „Bitka na Neretvi“, za Pavla Vuisića rekao da je „najveći glumac koga je ikada sreo“. Iako ne postoji pouzdan zapis koji bi nedvosmisleno potvrdio da je tu rečenicu zaista izgovorio baš tim rečima, priča se decenijama prenosi kao svedočanstvo ogromnog poštovanja koje je Vuisić uživao među kolegama.
Njegovu veličinu potvrđivali su i brojni domaći filmski autori i glumci, koji su isticali da je posedovao retku sposobnost da gotovo bez vidljivog napora iznese i najzahtevnije scene. Nije voleo intervjue, nije težio slavi i često je bežao od javnosti, ali je na filmskom platnu govorio više od mnogih koji su pažljivo gradili svoju karijeru.
Rođen je 10. jula 1926. godine u Beogradu, a tokom karijere snimio je više od stotinu filmova i televizijskih ostvarenja. Dobitnik je brojnih priznanja, ali možda je najveće priznanje upravo činjenica da njegove uloge i danas podjednako rado gledaju i starije i mlađe generacije.
Povodom stogodišnjice njegovog rođenja, Jugoslovenska kinoteka pokrenula je retrospektivu njegovih filmova, pružajući publici priliku da na velikom platnu ponovo pogleda neka od najvažnijih ostvarenja u kojima je igrao. Program okuplja filmove koji su obeležili njegovu karijeru i podseća zbog čega Pavle Vuisić i danas zauzima posebno mesto u istoriji domaće kinematografije.
Retrospektiva nije samo omaž jednom velikom glumcu, već i prilika da nove generacije otkriju zbog čega se njegovo ime izgovara sa tolikim poštovanjem. U vremenu kada se filmski klasici sve ređe gledaju u bioskopima, povratak Pavla Vuisića na veliko platno podseća da istinska gluma ne zastareva – ona ostaje jednako snažna i upečatljiva bez obzira na to koliko je vremena prošlo od trenutka kada je nastala. Zbog toga izdvajamo nekoliko naslova koji nisu često gledan i reperizirani na TV-u a koje ćete imati priliku da pogledate u narednim danima u Kinoteci.
„Prometej s otoka Viševice” (1964) je jugoslovenski modernistički igrani film u režiji Vatroslav Mimica, koji se smatra jednim od ključnih ostvarenja hrvatskog filmskog modernizma.
Radnja prati Matea, koji se vraća na rodni otok povodom otkrivanja spomenika, a taj povratak pokreće niz sećanja na rat, porodični život i njegov neuspešni pokušaj da modernizuje zajednicu (poput uvođenja struje), što ga je udaljilo od sredine iz koje je potekao.
U jednoj od uloga pojavljuje se i Pavle Vuisić, kao deo impresivne glumačke postave, a film se danas smatra važnim primerom jugoslovenskog filmskog modernizma i poetskog realizma.
„Događaj” (1969), ponovo u režiji Vatroslava Mimice, snimljen prema motivima Čehovljeve priče Radnja prati dedu i njegovog unuka koji nakon prodaje konja na sajmu bivaju uvučeni u niz nasilnih i tragičnih događaja u šumi, gde se običan povratak kući pretvara u priču o zlu, strahu i moralnom raspadu.
Pavle Vuisić u filmu igra deda Juru, jednog od centralnih likova – starca koji pokušava da zaštiti unuka i preživi napad razbojnika i lokalnih nasilnika. Njegova uloga je tipičan primer Vuisićeve glume: minimalna, prirodna i snažna bez teatralnosti, sa ogromnim emocionalnim nabojem u vrlo „tihoj” izvedbi. Upravo kroz takve uloge Vuisić je potvrđivao status jednog od najvećih glumaca jugoslovenskog filma.
„Doručak sa đavolom” (1971) je film u režiji Miroslava Mike Antića, nastao u produkciji Neoplanta filma. Radnja je smeštena u vojvođansko selo nakon Drugog svetskog rata i prati posledice poplava, kolektivizacije i društvenih pritisaka koji dovode do raspada zajednice i ličnih tragedija stanovnika. Film se često pominje kao jedno od angažovanijih i vizuelno najzanimljivijih ostvarenja tog perioda jugoslovenske kinematografije, ali i kao delo koje je imalo problematičnu distribuciju zbog kritičkog odnosa prema tadašnjem političkom sistemu.
U filmu Pavle Vuisić glumi Dimitrija, jednog od likova iz sela, u okviru velike ansambl-postave koja kroz više sudbina prikazuje raspad zajednice pod pritiskom istorijskih i političkih okolnosti.
„Beštije” (1977) je film u režiji Živka Nikolića, snimljen po scenariju koji je radio zajedno sa Dušanom Kovačevićem. Film je smešten na izolovano ostrvo gde dolazak misteriozne devojke remeti zatvorenu zajednicu i pokreće lanac strasti, nasilja i moralnog raspada. U tipičnom Nikolićevom maniru, film kroz simboličku i mračnu atmosferu prikazuje kako se „beštija” u čoveku budi pod pritiskom izolacije i želje.
Pavle Vuisić u filmu igra pijanistu, jednog od likova u ansamblu ostrvske zajednice. Njegova uloga, iako epizodna, nosi prepoznatljivu Vuisićevu glumačku snagu
„Hajka” (1977) je jugoslovenski ratni film u režiji Živojina Pavlovića, snimljen prema romanu Mihaila Lalića. Film prikazuje razbijenu partizansku jedinicu koja se, nakon izdaje i haosa na terenu, nalazi u bekstvu i stalnom progonu od strane neprijateljskih snaga. Umesto klasičnog ratnog spektakla, Pavlović gradi mračnu, naturalističku atmosferu u kojoj je rat prikazan kao stanje stalne gladi, straha i dehumanizacije.
Kao kod Pekinpove Divlje horde, posmatramo jednu grupacuju koja juri drugi, a na čelu četničke vojske Filp Bekić kog tumači Pavle Vuisić koji u jednoj od upečatljv negativnh kreacija koje je u svojoj karjeri ostvario.
BONUS VIDEO:
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
