„Članstvo Crne Gore u EU bio bi najveći udar na Vučićevu politiku“: Sagovornici Danasa o 20 godina od obnove crnogorske nezavisnosti

Kampanju za nezavisnost predvodio je lider Demokratske partije socijalista (DPS) i tadašnji premijer Milo Đukanović, dok je na čelu bloka za zajedničku državu bio čelnik opozicione Socijalističke narodne partije (SNP) Predrag Bulatović.

Dvadeset godina nakon referenduma, Crna Gora je međunarodno priznata država, članica NATO-a i „prva naredna“ kandidatkinja za članstvo u Evropskoj uniji, ali i država na koji i dalje utiče Srbija.

Zlatko Vujović, predsednik Upravnog odbora Centra za monitoring i istraživanja (CEMI), smatra da je Crna Gora verovatno mnogo više ostvarila očekivanja onih koji su glasali za nezavisnost nego što su možda oni i realno očekivali.

“Ne samo da smo obnovili mirnim putem nezavisnost crnogorske države, već smo u relativno brzom vremenu postali članica međunarodnih institucija, ali takođe i NATO-a, što nam garantuje, u današnje veoma turbulentno vreme, bezbjednost i sigurnost same države i građana koji žive u njoj”, ukazuje Vuković.

A s druge strane smo, dodaje on, nakon mirne tranzicije, odnosno promjene vlasti, ušli u jedan period gdje je potpuno za očekivati da se u jednoj normalnoj proceduri vlast mijenja.

“Crna Gora je veoma blizu članstva Evropskoj uniji. Trebalo bi da se desi nešto baš problematično da Crna Gora ne okonča pregovore do sredine 2027. godine, a nakon toga vjerovatno u mandatu ove Evropske komisije postane članica Evropske unije. Crna Gora je, u onoj bivšoj velikoj SFRJ, Titovoj Jugoslaviji, bila najmanje razvijena republika, predstavljala je jednu vrstu i političke i ekonomske periferije”, ukazuje Vujović.

Prema njegovom mišljenju, ekonomska situacija u Crnoj Gori je mnogo bolja nego što je to bilo i za očekivati.

“Kada uporedimo plate i neke druge ekonomske pokazatelje, Crna Gora se nalazi posle Slovenije i Hrvatske. Građani Crne Gore su kritični, s pravom, jer su nezadovoljni brojnim stvarima u Crnoj Gori, poput funkcionalnosti i efikasnosti institucija, borbi protiv organizovanog kriminala. Ali sa druge strane, ako sagledavamo učinke sa neke istorijske distance, onda je vjerovatno Crna Gora za 20 godina uradila daleko više nego neke države i za vijek”, ukazuje Vujović.

On ocenjuje da će Crna Gora će verovatno svoju 25. godišnjicu od obnove nezavisnosti dočekati kao članica Evropske unije, “tako da će za jednu četvrtinu vijeka uspjeti i da obnovi svoju nezavisnost i da postane članica ključnih organizacija, kao i da definitivno da usmjeri identitetsko oblikovanje budućih generacija kao nečega što je dio Evrope, što će biti otklon u odnosu na neke druge procese kojima smo bili obuhvaćeni”.

Međutim, naglašava on, ulazak Crne Gore u Evropsku uniju nije nešto što se uklapa u planove drugih, kako regionalnih tako i globalnih igrača.

“Zvanični Beograd će uraditi sve da spriječi Crnu Goru da postane članica Evropske unije, s obzirom da za predsjednika Vučića to bi bio vjerovatno i ultimativni poraz njegove politike prema Crnoj Gori, i neuspjeh da, i pored toga što je aktivno učestvovao i obezbijedio uz kombinaciju različitih uzroka smjenu vlasti 2020. godine i dovođenjem jednim velikim dijelom partija koje su bile pod njegovim uticajem ili određenim, određenim stepenom kontrole, na kraju je potpuno izgubio iz ruku ono što je vjerovao da ima, a to je kontrolu nad Crnom Gorom i crnogorskim vlastima. I danas je prozapadna orijentacija Crne Gore više nego dominantna”, navodi Vujović.

Kako dodaje, to ne znači da Srbija i Rusija i neki drugi akteri neće uraditi sve da u narednom periodu spreče okončanje pregovora ili makar ratifikaciju u dogledno vreme, “jer uspjeh Crne Gore, njeno članstvo u Evropskoj uniji, s jedne strane je najveći akcelerator promjena u na Zapadnom Balkanu, u Srbiji posebno, ali najveći udar na Vučićevu politiku, njegovo stalno ubjeđivanje srpske javnosti, a i regionalnih aktera, da Evropska unija ne želi države Balkana za svoje članice”.

“Da je Srbija ulagala napore da postane članica Evropske unije, da je imala suprotnu politiku u odnosu na onu koju je predsjednik Vučić sprovodio, bila bi zajedno sa Crnom Gorom u ovom vagonu za članstvo u Evropskoj uniji”, naglašava Vujović.

Interesantno je, dodaje on, da je sadašnja crnogorska vlast, predvođena Pokretom Evropa SAD Milojka Spajića, ali takođe i predsednikom Crne Gore Jakovom Milatovićem, organizovala na jedan izuzetno atraktivan i kvalitetan način proslavu obnove 20 godina nezavisnosti i poslala poruku da je nezavisnost Crne Gore nešto oko čega treba da se okupe svi građani bez obzira na nacionalnost.

“Čak imamo situaciju da je i Andreja Mandić došao da čestita jubilej premijeru i učestvovao je u aktivnostima proslave obnove nezavisnosti, to šalje neke poruke da neke podele mogu da se prevaziđu koje su postojale u prošlosti”, zaključuje Vujović.

Aleksandar Popov, direktor Centra za regionalizam, smatra da je Crna Gora krenula evropskim putem kada je izašla iz državne zajednice sa Srbijom.

“To je bilo za vreme vlasti Mila Đukanovića. Ali i kada je on smenjen na demokratski način, taj put je nastavljen i to je bila preporuka za EU. I vodećoj stranci Evropa sad je agenda evropska”, objašnjava Popov.

Naš sagovornik naglašava da je Crna Gora saplitana od strane prosrpskih političara i stranaka, kao što to sada čini Milan Knežević lobiranjem da Podgorica poništi odluku da prihvati nezavisnost Kosova.
“To je diktirano iz Beograda, jer bi za vlast u Srbiji bilo poražavajuće da Crna Gora uđe u EU. Beograd na Podgoricu gleda kao na svoj plen ili kao na svog mlađeg brata kome povremeno udari šamar”, ukazuje Popov.

Komentarišući odluku predsednika Srbije da ne prisustvuje proslavi 20. obnove crnogorske nezavisnosti, naš sagovornik kaže da je Aleksandar Vučić time, ali i izjavama o Crnoj Gori, ponizio i sebe i građane Srbije.

“Ako Crna Gora postane članica EU za godinu ili dve, time će se prekinuti priče da EU neće nikoga da primi, što je bio Vučićev alibi sve ove godine”, navodi Popov.