Na jednu eutanaziranu krmaču gubi se i 35 prasadi: Afrička kuga ponovo odnela više od 25.000 svinja, uz milionske štete

Afrička kuga svinja, kao  jedna od najopasnijih virusnih bolesti koja pogađa domaće i divlje svinje, ponovo se širi Srbijom.

Prema podacima koje je Danas dobio od Ministarstva poljoprivrede, u 2026. godini afrička kuga zabeležena je na teritoriji 19 opština i 9 okruga (Borski, Kolubarski, Grad Beograd, Mačvanski, Šumadijski, Pomoravski okrug, Sremski, Podunavski i Južnobački) i potvrđena na 544 gazdinstva kod domaćih svinja.

Poslednji slučajevi afričke kuge, kod domaćih svinja, potvrđeni su 13. jula na teritoriji Grada Beograda, u opština Obrenovac, u naseljima Skela, Krtinska i Obrenovac, zatim u Kolubarskom okrugu, u opštini Lajkovac, naselju Jabučje, na teritoriji Mačvanskog upravnog okuga, opštini Vladimirci, u naselju Provo, na teritoriji Sremskog okruga, u opštini Ruma, naseljima Grabovci i Klenak i na teritoriji Južnobačkog okruga, u naselju Žabalj.

Do 13. jula u zaraženim gazdinstvima je uginulo 1.233 svinja i izvršena je eutanazija 23.994 svinje sa neškodljivim uklanjanjem leševa i dezinfekcijom gazdinstva.

Iz Ministarstva naglašavaju da obeležavanje i registracija svinja, kao i evidentiranje gazdinstava, predstavljaju zakonsku obavezu vlasnika, odnosno držalaca životinja.

Pravo na naknadu štete, napominju, ne utvrđuje se automatski samo na osnovu činjenice da je životinja eutanazirana.

„Naknada štete ostvaruje se u skladu sa Zakonom o veterinarstvu, nakon sprovedenog postupka i utvrđivanja ispunjenosti zakonom propisanih uslova“, pojašnjavaju iz Ministarstva.

Iako je ova bolest izuzetno smrtonosna za svinje, ona nije opasna za ljude. Čovek ne može da oboli od afričke kuge svinja, ali je veliki problem što čovek može da bude prenosnik.

Virus se može preneti na obući, odeći, gumama automobila, poljoprivrednim mašinama, opremi… Zbog toga se afrička kuga veoma teško zaustavlja. Dodatno, veliki problem su i divlje svinje, koje podjednako šire i oboljevaju od ove bolesti.

Kako smo već videli, dovoljno je da afrička kuga dospe na jedno gazdinstvo kako bi se brzo proširila među svim svinjama, zbog čega se kao trenutno jedino efikasno rešenje za suzbijanje koristi eutanazija.

Dodatni problem predstavlja činjenica da za afričku kugu svinja još uvek ne postoji efikasna vakcina, niti lek.

Borba protiv bolesti zato se zasniva na strogim merama biosigurnosti – zabrani prometa životinja, dezinfekciji farmi, kontroli transporta, uklanjanju zaraženih životinja i stalnom nadzoru veterinara.

Ipak, za takvu borbu potrebna je disciplina. Veliki rizik predstavlja ilegalni promet svinja, kada se kupuju i transportuju zaražene životinje, posebno na velike udaljenosti.

Podsetimo, Srbija se sa afričkom kugom svinja bori još od 2019. godine, kada su zabeleženi prvi slučajevi.

Od tada se bolest periodično vraća, sa većim ili manjim intenzitetom. Najteži talas zabeležen je tokom 2023. godine, kada su zbog velikog broja žarišta eutanazirane desetine hiljada svinja, što je izazvalo ogromnu ekonomsku štetu za stočare i dodatno smanjilo domaći stočni fond.

Posledice su se osetile i na tržištu, kroz rast troškova proizvodnje i povećanu potrebu za uvozom svinjskog mesa.

Novi talas zaraze pokazuje da virus i dalje predstavlja ozbiljnu pretnju svinjarstvu u Srbiji. Veliki problem predstavlja i činjenica da je afrička kuga dospela i na veliko gazdinstvo u Hrtkovcima, gde je eutanazirano oko 11.000 svinja.

Prema izjavi ministra poljoprivrede Dragana Glamočića, direktna šteta od eutanazije životinja na ovoj farmi procenjuje se na više od 1,5 miliona evra. Pored toga, tu su i indirektni gubici jer se na farmi nalazilo više od 1.130 visokokvalitetnih priplodnih krmača.

Ovim povodom održana je i sednica u Vladi Srbije, na kojoj su najavljene strože kazne za one koji ne poštuju sigurnosne mere.

„Na gazdinstvima gde se afrička kuga svinja ponovo pojavljuje, očigledno je da mere nisu dosledno sprovođene. Zato će kaznena politika biti maksimalno pooštrena i sankcije će biti primenjene prema svima koji ne poštuju propisane mere, uključujući i stavljanje gazdinstava u pasivan status, jer očigledno bez stroge kaznene politike ne možemo postići rezultate“, poručio je Glamočić.

On je istakao i da će država ispuniti svoje obaveze i nadoknaditi štetu svakom domaćinu čije su životinje eutanazirane ili uginule, u skladu sa zakonom.

Do sada su slučajevi uglavnom beleženi kod manjih stočara, zbog čega ova vest dodatno zabrinjava. Prema procenama nekih stručnjaka, u budućnosti će samo veće farme svinja, koje imaju značajno veći stepen zaštite i biosigurnosne mere, imati i mogućnost da opstanu, dok će polako nestati domaćinstva koja drže manji broj svinja.

Sekretar Udruženja za stočarstvo Privredne komore Srbije (PKS) Nenad Budimović za Danas ukazuje da sama činjenica da se bolest pojavila na velikoj komercijalnoj farmi sa velikim brojem životinja, govori o tome da se bolest ne smiruje i da je veoma aktivna.

„Velike migracije ljudi u toku leta i veliki broj turista u tranzitu doprinosi širenju bolesti“, upozorava on.

Novi talas eutanaziranja svinja, smatra Budimović, mogao bi izrazito negativno da utiče na stočni fond.

„Pored smanjenog broja svinja svih kategorija, veliki negativan uticaj na broj grla u Srbiji ima i podatak da se vrši eutanazija i krmača, kao priplodnog materijala. U poslednjem slučaju je eutanazirano 1.100 krmača, što kada se pomnoži sa 35 prasadi po leglu, dobije se broj od nekoliko desetina hiljada potencijalnih tovljenika“, objašnjava naš sagovornik.

Kako dodaje, teško je davati projekcije kada je ova bolest u pitanju, u smislu da li bi to moglo da ugrozi domaću proizvodnju i zadovoljavanje domaćih potreba.

„Smatram da nije moguće da baš tako dođe do ekspanzije bolesti. Na terenu se sve preduzima kako bi se sprečilo širenje ove bolesti“, naglašava Budimović.

Kada je reč o potencijalnim nestašicama svinjskog mesa na tržištu, on napominje da trenutno proizvodimo dovoljno svežeg svinjskog mesa za sopstvene potrebe.

Budimović podseća da se afrička kuga svinja ne prenosi na ljude, odnosno da ljudi ne mogu da obole.

„Treba kupovati meso kao i inače – u proverenim, registrovanim objektima, pregledano meso od strane veterinarske inspekcije“, poručuje on.