Naučnici otkrili najopasnije razdoblje u životu za dobijanje kilograma

Ispitanici koji su prvi put dobili veliki broj kilograma između 17. i 29. godine imali su oko 70 odsto veću verovatnoću da umru od bilo kog uzroka tokom perioda praćenja, u poređenju sa onima koji nisu razvili gojaznost do 60. godine.

Studiju je vodio tim sa Univerziteta u Lundu u Švedskoj, a cilj je bio da se prati promena telesne težine kroz vreme, umesto da se oslanja na jedan „presek“ stanja. Analizirani su podaci više od 600.000 ljudi, pri čemu su uključeni samo oni koji su imali najmanje tri merenja telesne težine između 17. i 60. godine, piše Science Alert.

Iako studija ne dokazuje direktno da je rano gojenje uzrok smrti, poznato je da je gojaznost povezana sa brojnim zdravstvenim problemima.

„Najkonzistentniji nalaz je da je dobijanje na težini u mlađem dobu povezano sa većim rizikom od prevremene smrti kasnije u životu, u poređenju sa osobama koje su se manje gojile“, kaže epidemiološkinja Tanja Stoks sa Univerziteta u Lundu.

Prema istraživačima, moguće je da duže izlaganje organizma „biološkom stresu“ gojaznosti – kada je telo godinama pod većim opterećenjem – doprinosi većem riziku od ranije smrti.

Gojaznost i kardiovaskularne bolesti

Tim je pratio ukupnu smrtnost, kao i smrtne ishode povezane sa bolestima koje se često dovode u vezu sa gojaznošću, uključujući kardiovaskularne bolesti, više vrsta raka i dijabetes tipa 2.

Gojaznost je definisana kao prvi zabeleženi indeks telesne mase (BMI) od 30 ili više. Iako se BMI tada standardno koristio, stručnjaci ističu da se definicije gojaznosti danas razvijaju i preciziraju.

Pored glavnog nalaza, istraživanje je pokazalo i da su osobe koje su se najviše gojile u bilo kom životnom dobu imale veću smrtnost tokom perioda praćenja.

Najveći deo povezanih smrtnih slučajeva odnosio se na kardiovaskularne bolesti, uključujući infarkt i moždani udar.

„Naši rezultati ukazuju da je trajanje gojaznosti, a ne samo dobijanje na težini u kasnijem životu, ključni faktor rizika za smrtnost“, navode istraživači u radu.

Oni objašnjavaju da dugotrajna izloženost insulinskoj rezistenciji, hroničnoj upali i drugim metaboličkim poremećajima koji nastaju zbog masnog tkiva može doprineti ovim rizicima.

Smrtnost od dijabetesa tipa 2 i pojedinih vrsta raka takođe je bila povezana sa gojaznošću, dok za neke oblike bolesti – poput raka bešike kod muškaraca i raka želuca kod žena – nije pronađena statistički značajna veza.

Muškarci i žene

Uočene su i razlike između muškaraca i žena. Kod žena je povećani rizik od smrtnosti od raka bio sličan bez obzira na to kada je došlo do gojenja, što sugeriše da drugi faktori, poput hormonskih promena tokom menopauze, mogu igrati važniju ulogu.

„Ako naši nalazi kod žena odražavaju procese u menopauzi, postavlja se pitanje šta je uzrok – da li promene u hormonima utiču na težinu ili obrnuto“, kaže epidemiološkinja Hjulen Li sa Univerziteta u Lundu.

Ona dodaje da je moguće da hormonske promene utiču i na telesnu težinu i na godine u kojima se one javljaju, dok težina samo odražava ono što se dešava u organizmu.

Istraživanje ima i ograničenja. Fizička aktivnost i ishrana nisu bili uključeni u analizu, iako su poznati važni faktori u razvoju gojaznosti i opštem zdravlju.

Autori navode da bi buduće studije trebalo da uključe i ove podatke, kao i da detaljnije analiziraju raspodelu masnog tkiva i razliku između masne i mišićne mase.

Ipak, s obzirom na veliki broj ispitanika i dug period praćenja, istraživači smatraju da rezultati imaju značaj za javno zdravlje – posebno u kontekstu prevencije gojaznosti što ranije u životu.

U brojkama, razlika izgleda ovako: ako bi u grupi bez rane gojaznosti umrlo 10 od 1.000 ljudi, u grupi sa ranom gojaznošću taj broj bi bio oko 17 od 1.000.

„Ne treba se previše vezivati za tačne brojke rizika“, kaže Stoks. „Oni zavise od mnogo faktora i načina na koji su podaci prikupljeni. Ali obrasci su jasni i šalju važnu poruku donosiocima odluka – prevencija gojaznosti treba da počne što ranije.“