Vladike večeras na otvaranju izložbe o Svetom Savi

U saopštenju na zvaničnom sajtu SPC potvrđeno je da radni deo prolećnog zasedanja počinje danas, u dobro „izlovanoj“ od javnosti zagrobnoj kapeli Svetosavskog hrama u koju su saborske sednice preseljene iz Patrijaršijskog dvora od izborne „crkvene skupštine“ na kojoj je 18. februara 2021. za poglavara izbran patrijarh Porfirije.

Umesto poglavara SPC, besedu na sabornoj litugiji juče je održao episkop timočki Ilarion (Golubović), koji je tumačenju pouke iz Jevađelja o duhovnom slepilu, grehu, ljubavi i poslušnosti, lažnim pastrima i učiteljima, pozvao na  „uzajamni molitvu“ kao bi ovo saborsko zasedanje bilo „u slavu Božju, na spasenje našeg naroda i samih učesnika Sabora“. On je napomenio da je reč o „istorijskom trentku“ na precvizirajući i čemu konkretno radi.

Sabor SPC trenutno ima 37 eparhijskih i 12 vikarnih, pomoćnih episkopa, dok šestorica umirovljenih vladika u radu „crkvene skupštine“ učestvuju po pozivu.  Informativna služba SPC nije navela sinodski predlog dnevnog reda koji bi Sabor danas trebalo da razmatra i usvoji. Ne petu godišnjicu izbora patrijarha Porfirija, on i njegova „crkvena vlada“ koja bi na Saboru trebalo da delimično menja sastav“, sami su kandidovali jednu od glavnih saborskih tema – odluku o „sinodskoj smeni“ episkopa žičkog Justina (Stefanovića). On je juče služio litugiju sa patrijarhom i drugim vladikama, a beseda je bila poverena njegovom duhovnom čedu vladiki i Ilarionu, za kog se u crkvenim krugovima priča da se još pre pet godina priklonio „glavnoj“ struji u SPC na čije je čelu episkop bački Irinej (Bulović), duhovni otac patrijarha Porfirija.

Iako se u Sinodu u trenutku „smene“ tvrdilo da slučaj vladike Justina žičkog nije „politički progon“, nego da se radi o ozbiljnim finansijskim zloupotrebama, cela priča sa Eparhijom žičkom sve više dobija kanonski problematičnu, a moguće i kadrovsku pozadinu – spekuliše se o njenoj navodnoj podeli, kao i daljim novim „kombinacijama“ i  „rokadama“, uz izbor novih episkopa po volji vlasti. Kao glavni Vučićev „kadrovik“ u SPC u crkvenim izvorima pominje se aktuelni ministar kulture Nikola Selaković, kao sveprisutni uticajni čovek iz senke Dejan Nakić, navodno više zadužen za finansije i „kontrolu“.

Iako je Sinod do sada javnost obavestio samo o navodnim finansijskim zloupotrebama vladike Justina i kazni koju je primenio, u crkvenim krugovima i medijima u dijaspori naveliko se govori o problemima sa  rizičnim ulaganjima, (zlo)upotrebom crkvenog novca i pritiscima na vernike u korist vlasti u Beogradu među Srbima u Francuskoj i Velikoj Britaniji, kao i pravnim naporima pojedinih crkvenih opština u Austriji da sačuvaju svoje crkvene fondove od vladike Irineja bačkog, koji je u ovoj eparhiji SPC administrator sa punim ovlašćenjma eparhijskog arhijereja. SPC u Austriji još nije prevazišla u potpunosti ni problem  prelaska njenih sveštenika u jurisdikciju Carigradske patrijaršije.

Problemi postoje i u Kanadskoj eparhiji gde je na crkvenom sudu dokazana finansijska pronevera njenog sekretara, ali on, navodno, ima „zaštitnike“ u beogradskoj Patrijaršiji. Tome treba dodati i optužni predlog Tužilaštva Slovenije protiv patrijarha Porfirija, a po tužbi nekadašnjeg ljubljanskog paroha Željka Lubarde zbog mobinga na radnom mestu za koje je optužen dok je bio mitropolit zagrebačko-ljubljanski. Saborska tema  je svakako i najavljeni crkveno-državni univerzitet u osnivanju, iza kog zvanično stoje patrijarh Porfirije i premijer Srbije Đuro Macut u moćnoj pozadini sa predsednikom Republike Aleksandrom Vučićem i vladikom Irinejem bačkim.

Usred svih tih neprilika u kojima se našla SPC, ovaj majski Sabor, ipka,  započnje u znaku Svetog Save. Iako je 850. godišnjicu od njegovog rođenja SPC obeležila 2025, zbog neslaganja naučne javnosti oko datuma dolaska na svet najmlađeg sina velikog župana Stefana Nemanje,  prvog srpskog arhiepiskopa, svetitelja i prosvetitelja, kao i zbog programske šeme SANU,  kruna novog svstosavskoj jubileja biće izložba koja se večeras otvara u SANU. Tim povom na Patrijaršijskom sajtu najavljeno da iz manastira Hilandara, „zahvaljujući patrijarhovom angažovanju i ugledu koji SPC ima u prijateljskoj Grčkoj i njenim najvažnijim ustanovama“ u Beograd i Galeriju SANU stižu najznačajnije srpske svetinje vezane za život Svetog Save.

Reč je o mozaičnoj ikoni Bogorodice Odigitrije, s kraja 12 veka pred kojom je preminuo Stefan Nemanja, sveti Simeon Mirotočivi, ikonama Bogorodice Mlekopitateljnice iz isposnice Svetog Save  u Kareji, Hrista Pantokratora, 13. vek, Svetog Save i Svetog Simeona iz 15. veka, kao i replikama Hilandarskog igumanskog štapa, dara vizantijskog cara Aleksija III Anđela, iz 12. veka i Paterice Svetog Save sa njegovg prvog pokloničkog putovanja u Svetu zemlju, 1229. Na listi svetinja iz Hilandara su i Karejski tipik, prepis iz prve četvrtine 13. veka  i replika ikone Bogorodice Trojeručice.

Ove svetinje koje se čuvaju u jedinom srpskom manastiru na Svetoj Gori juče je na beograskom aerodtomu „Nikola tesla“, kako je saopšteno iz SPC, trebalo da dočakaju patrijarh Porfirije i najviši predstavnici srpske države, uz crkvene i državne počasti.
Taj „uži krug“ planiran je i za večeras u Svečanoj Sali i Galeriji SANU, dok će šira javnost izložbu Sveti Sava, juče i zvanično najavljenu u SANU, moći da vidi od 15. maja do 19. jula. Autori postavke su: vikarni episkop moravički Tihon (Rakićević), dopisni član SANU Igor Borozan i Miljana Matić. Najavljeno je  obraćanje patrijarha Porfirija, a  izložbu bi zvanično trebalo da otvori predsednik SANU akademik Zoran Knežević.

Termini za tradicionalne ručkove nisu određeni

Termini za tradicionalne ručkove učesnika Sabora u Kraljevskom dvoru na Dedinju i na Andrićevom vencu još nisu potvrđeni. Iako je bilo spekulacija da bi patrijarh Porfirije mogao da sve saborske teme „stisne“ u tri radna dana do subote 16. maja, sve je više procena da bi ovo majsko zasedanje moglo da traje do Spasovdana, gradske slave  Beograda, povodom koje bi u prestonicu Srbije trebalo da stigne i Pojas Presvete Bogorodice, jedna od najvećih hrišćanskih svetinja koja se čuva u svetogorskom manastiru Vetoped, u kome su jedno vreme živeli i bili neka vrsta ktitora Sveti Sava i njegov otac Sveti Simeon Mirotočivi.