Od Užica do Holivuda – ovo su umetnici srpskog porekla koji su osvojili prestižnog Oskara

Najpoznatiji među njima su scenarista Stiv Tešić (Steve Tesich), scenograf Vlastimir Gavrik i majstor specijalnih efekata Zoran Perišić, čiji su radovi obeležili neke od najpoznatijih filmova 20. veka.

Stiv Tešić – Oskar za scenario

Jedan od najpoznatijih dobitnika Oskara srpskog porekla je Steve Tesich, rođen kao Stojan Tešić u Užicu 1942. godine.

Tešić je 1980. godine osvojio Oskara za najbolji originalni scenario za film „Breaking Away“, priču o grupi mladića iz radničke sredine u američkoj saveznoj državi Indijana koji pokušavaju da pronađu svoje mesto u društvu.

Film je postao klasik američkog nezavisnog filma, a Tešić je kasnije radio i kao dramaturg i romanopisac. Njegov uspeh često se navodi kao jedan od najznačajnijih primera umetnika sa prostora bivše Jugoslavije koji su ostvarili veliku karijeru u američkoj kinematografiji.

Vlastimir Gavrik – Oskar za scenografiju

Drugi značajan dobitnik Oskara srpskog porekla je scenograf Vlastimir Gavrik, koji je 1972. godine osvojio nagradu Američke filmske akademije za najbolju scenografiju za istorijski spektakl „Nicholas and Alexandra“.

Film govori o poslednjem ruskom caru Nikolaju II i padu Romanovske dinastije, a kompleksna scenografija bila je jedan od ključnih elemenata produkcije.

Zanimljivo je da Gavrik nije prisustvovao ceremoniji dodele u Holivudu, a njegova statueta decenijama nije bila preuzeta.

U domaćoj filmskoj istoriji ostao je zapamćen i kao jedan od pionira scenografije i produkcijskog dizajna u jugoslovenskoj kinematografiji.

Zoran Perišić – pionir specijalnih efekata

Treći važan dobitnik Oskara srpskog porekla je stručnjak za specijalne efekte Zoran Perišić.

On je dobio Specijalnu nagradu Akademije za razvoj takozvanog „Zoptic“ sistema projekcije, tehnike koja je omogućila realistične scene letenja u filmu „Supermen“.

Ta tehnologija predstavljala je veliki napredak u filmskim efektima i omogućila da se prvi put na uverljiv način prikaže kako superheroj leti kroz vazduh – scena koja je postala jedan od vizuelnih simbola modernog blokbastera.

Mladen Sekulović – Karl Malden

Podatak da je Oskar otišao u ruke legendarnog glumca Mladena Sekulovića je mnogima poznat. Bio je poznatiji pod imenom Karl Malden, a imao je bogatu glumačku karijeru koja je trajala preko 60 godina.

Bio je prvi Srbin predsednik Američke filmske akademije u Holivudu i osnivač ugledne umetničke biblioteke u Beverli Hilsu, najveće u Americi. Karl Malden Oskara je dobio za ulogu u filmu „Tramvaj zvani želja“, 1952. godine, u kome je nastupao sa Marlonom Brandom. Bio je nominovan za Oskara i 1954. za ulogu u antologijskom filmu „Na dokovima Njujorka”.

Nominacije i srpski trag u filmovima nominovanim za Oskara

Pored samih dobitnika, brojni umetnici iz Srbije učestvovali su u filmovima koji su bili nominovani za Oskara ili su bili nacionalni kandidati za nagradu.

Među najpoznatijim primerima je glumica Jasna Đuričić, koja je igrala glavnu ulogu u filmu „Quo Vadis, Aida?“, nominovanom za najbolji međunarodni film 2021. godine.

Srbija od 1994. godine šalje filmove kao nacionalne kandidate za ovu nagradu, ali nijedan do sada nije ušao u završnu nominaciju.