Mađari su upravo dobili nove borbene avione, mogu da nose nekoliko različitih raketa

To su prva dva od ukupno četiri borbena aviona koje su Mađari naručili u okviru ugovora iz 2024. godine, a sa kojima će njihova flota Gripen-a porasti na 18 aviona. Očekuje se da će mađarsko ratno vazduhoplovstvo dostići tu brojku za nekoliko meseci kada stignu još dva jednoseda, odnosno Gripen C, prenosi Jutarnji list.

Prema pisanju lista „Difens post“, svi Gripeni biće bazirani u vazduhoplovnoj bazi Kečkemet u županiji Bač-Kiškun, u južnoj Mađarskoj.

Prvi Gripeni su stigli u Mađarsku 2006. godine, a eskadrila je kompletirana 2008. godine, kada je dostigla punu operativnu sposobnost. Zanimljivo je da je Budimpešta zapravo iznajmljivala avione od 2006. do 2016. godine, po ceni od 1,09 milijardi evra, uz dodatnih 187 miliona evra namenjenih za obuku. Taj zakup je produžen do 2026. godine, kada će Gripeni postati mađarsko vlasništvo. Pored toga, ceo posao je došao sa velikim kompenzacionim ugovorom.

„Za nas je Gripen više od aviona. Za nas, za mađarske vojnike, to je garancija našeg suvereniteta. Od tada, ne samo da smo održavali ovu sposobnost, već smo je i razvijali“, rekao je načelnik mađarskog Generalštaba, general Gabor Berendi, tokom ceremonije prijema novih Gripena.

Što se tiče naoružanja, ovaj avion ima top kalibra 27 milimetara, a može da nosi nekoliko različitih modela raketa vazduh-vazduh kratkog dometa: evropske rakete IRIS-T sa infracrvenim samonavođenjem, američke rakete AIM-9 Sidewinder ili južnoafričko-brazilske A-Darter.

Kada je reč o raketama srednjeg ili većeg dometa, tu su AIM-120 AMRAAM i već poznati Meteor sa navodnim mlaznim motorom, aktivnim radarskim vođenjem i dometom navodno većim od 200 kilometara. Pored toga, Gripen može da nosi raketu vazduh-zemlja AGM-65 Maverick, protivbrodsku raketu RBS 15 i nekoliko vrsta bombi. U ovoj varijanti, avion ima radar PS-05/A i datalink Link 16.

Ko ih je kupio

Što se tiče operatera ovog aviona, najveći korisnik je Švedska, koja ih ima 103, od kojih je stotinu u varijanti C/D i tri novija, i znatno sposobnija, Gripena E sa novim AESA radarom, između ostalog. Stokholm je naručio ukupno 60 njih, a očekuje se naručivanje dodatnih 10 aviona. Švedska je takođe iznajmila 28 Gripena C/D Mađarskoj i Češkoj (po 14 aviona). Osim njih, Južna Afrika ima 26 aviona, Tajland ima 11, a Brazil ima 12 – s tim što su Brazilci u novoj varijanti E i najmanje 24 još treba da budu isporučeni.

Nedavno je i Kolumbija potpisala ugovor o kupovini 17 novih Gripena E/F težine 3,1 milijardu evra, dok je prošle godine Ukrajina potpisala pismo o nameri za kupovinu čak 150 aviona u varijanti E/F.

Na kraju, podsetimo se da je tokom 2010-ih Gripen veoma aktivno nuđen Hrvatskoj, a avioni su bili u igri i tokom poslednjeg postupka nabavke lovačkih aviona za Hrvatsko ratno vazduhoplovstvo, u kojem su konačno odabrani, a kasnije kupljeni i isporučeni polovni francuski Daso Rafal F3-R. Od početka ove godine, ovi avioni su preuzeli i zaštitu hrvatskog neba, što su nakratko obavljali italijanski Jurofajteri i mađarski Gripeni.