„Pruga smrti“ ponovo izronila posle 42 godine: Ostaci stanice koja je postala simbol ratnog užasa

Reč je o stanici Nite, nekadašnjoj tački snabdevanja na Tajlandsko-burmanskoj železnici, koja je ponovo postala vidljiva nakon što je isušivanje akumulacionog jezera u centralnom Tajlandu dovelo do povlačenja vode sa lokacije.

Pruga, duga oko 413 kilometara, povezivala je Nong Pladuk na zapadu Tajlanda sa Thanbyuzayatom u današnjem Mjanmaru, a izgrađena je u periodu od oktobra 1942. do oktobra 1943. godine, pod japanskom okupacijom. Široj javnosti poznata je i po filmu „Most na reci Kvaj“ iz 1957. godine.

Istoričari i izvori poput Imperial War Museums i Australijskog War Memoriala navode da je projekat imao razoran ljudski bilans: procenjuje se da je tokom izgradnje poginulo više desetina hiljada ratnih zarobljenika i prinudnih radnika, usled iscrpljenosti, bolesti i brutalnih uslova rada. Ukupno je na pruzi radilo oko 250.000 ljudi, uključujući oko 60.000 savezničkih zarobljenika iz Velike Britanije, SAD i Kanade, kao i stotine hiljada radnika iz jugoistočne Azije, piše N1 BiH.

Zbog izuzetno visokog mortaliteta među radnicima, železnica je ubrzo dobila nadimak „Pruga smrti“.

Nestanak pod vodom i povratak ostataka

Stanica Nite, koja je nekada služila kao važna logistička tačka za dopunu goriva i snabdevanje duž pruge, decenijama je bila potopljena nakon izgradnje obližnje brane i formiranja veštačkog jezera.

Tek početkom ove godine, tokom radova na održavanju hidroenergetskog sistema, nivo vode je značajno opao, što je omogućilo da ostaci stanice ponovo izađu na površinu.

Prema izveštajima lokalnih medija, uključujući The Nation, na lokaciji su vidljivi delovi železničkih šina, betonske strukture i ostaci infrastrukture koja je služila održavanju stanice. Među najznačajnijim otkrićima je očuvan gornji deo betonske inspekcione jame, retko sačuvan element originalne trase.

Stručnjaci navode da je većina stanica duž pruge tokom decenija rekonstruisana ili uklonjena, što ove ostatke čini posebno značajnim za razumevanje izvorne gradnje.

Pruga koja i danas živi kao turistička ruta

Iako je veći deo istorijske trase danas van funkcije, deo železnice unutar Tajlanda i dalje je u upotrebi, između Nong Pladuka i Nam Toka, i predstavlja jednu od poznatijih turističkih atrakcija zemlje.

Most na reci Kwai i okolne deonice godišnje privlače hiljade posetilaca, koji dolaze zbog kombinacije dramatične prirode i teškog istorijskog nasleđa.

Povremeno „izranjanje“ delova pruge iz zaborava, poput stanice Nite, dodatno podseća na razmere projekta koji je nastao u ratnim uslovima i čije se posledice i danas proučavaju kroz arhive i terenska istraživanja.