Breze iz ruskog sela Povarovo

Broj ovih breza poklapa se sa brojem vojnika Crvene armije, koji su poginuli tokom Drugog svetskog rata na potesu Majdanpek-Mladenovac. Među njima su ostaci i 25 ruskih vojnika koji su, zajedno sa svojim majorom Nikolajem Dombrovskim, poginuli tokom oslobađanja Požarevca, 15. oktobra 1944. godine.

– Posmrtni ostaci svih izginulih crvenoarmejaca, od kojih je 180 do danas ostalo bezimeno, u spomen-kosturnicu preneti su 14. oktobra 1962. godine, uz počasne plotune, vojni orkestar i zvuke «Lenjinovog marša». Kilometarsku kolonu vojnih vozila sa metalnim kovčezima, koja se kretala od zadružnog doma u obližnjem selu Lučica, pratila je povorka od preko 20.000 uplakanih građana – navodi pokojni Dragan Bogdanović-Bucić u svojoj knjizi «Čačalica». Upravo po ideji Bogdanovića i njegovog prijatelja Stevana Ćirkovića, pored spomen-kosturnice podignut je park sa ruskim brezama.

– Smatrajući da breze, kao nacionalno drvo Rusije, najbolje idu uz mesto počivanja ruskih vojnika, taj predlog izneli smo pukovniku Semjonu Buđoniju, koji je 1966. godine došao u Požarevac da položi vence na spomen-kosturnicu. Pošto su sovjetske vlasti, iznenađene i obradovane ovakvim predlogom, dale svoj pristanak, početkom oktobra 1967. godine iz Moskve je krenuo specijalni teretni voz sa 25 vagona, sa brezama iz ruskog sela Povarovo. Nakon 2.500 pređenih kilometara, breze su u Požarevac stigle 11. oktobra, kada su vojnim vozilima prebačene do spomen-parka Čačalica – navodi Bogdanović.

Sadnja breza trajala je tri dana i tri noći, uz učešće 3.000 požarevačkih vojnika i gorana. Da se rad ne bi prekidao po mraku, ceo prostor osvetljavan je jakim reflektorima. Jednu od breza tada je zasadio i čuveni ruski pevač Mark Naumovič Bernes, koji je širom sveta postao poznat izvođenjem romanse «Tamna je noć». U saradnji sa Ambasadom Rusije u Beogradu, grad Požarevac obnovio je ovaj spomen-park 2007. godine. Naime, zbog NATO-bombardovanja Pančeva 1999. godine, koje je od Čačalice vazdušnim putem udaljeno 35 kilometara, oštećeno je 300 breza. Zbog toga su one zamenjene novim, donetim specijalnim avionom iz Rusije, kao poklon reona Volokolomsk, odakle su breze stigle i prvi put.