Da li broj dece utiče na to koliko roditelji stare: Nauka ima iznenađujući odgovor

Iako roditeljstvo u prvim godinama zaista ostavlja trag na organizmu, istraživanja pokazuju da je veza između broja dece i procesa starenja mnogo složenija nego što se na prvi pogled čini.

Na prvi pogled mnogi roditelji će reći da ih deca „ostarila preko noći“. Autor teksta u Science Focusu, i sam otac, duhovito piše kako mu se čini da svakog jutra, dok se sprema za vožnju dece u školu, u ogledalu vidi sve umornije lice.

Međutim, naučna istraživanja pokazuju da roditeljstvo zaista izaziva velike promene u organizmu.

Roditeljstvo menja telo i mozak

Naučnici su čak osmislili posebne termine za promene kroz koje prolaze roditelji.

Kod majki se taj proces naziva matrescencija, a kod očeva patrescencija.

Ovi pojmovi obuhvataju fizičke, emocionalne, kognitivne i društvene promene koje nastaju dolaskom deteta.

Poznato je da neposredno pre i nakon rođenja deteta dolazi do velikih hormonskih promena. Kod muškaraca opada nivo testosterona, dok kod oba roditelja raste nivo oksitocina, hormona koji podstiče vezivanje za bebu i razvijanje roditeljskog instinkta.

Istraživanja pokazuju da se u tom periodu menja čak i struktura mozga, što stručnjaci smatraju prirodnom adaptacijom na novu životnu ulogu.

Neprospavane noći ostavljaju trag

Prve godine roditeljstva često donose manjak sna, finansijski pritisak i povećan nivo stresa.

Sve to može uticati na telomere, zaštitne završetke DNK koji se prirodno skraćuju kako starimo.

Kraći telomeri povezani su sa većim rizikom od kardiovaskularnih bolesti, demencije i kraćeg životnog veka.

Pored toga, dugotrajan stres povećava nivo kortizola i upalnih procesa u organizmu, što takođe može doprineti ubrzanom biološkom starenju.

Dugoročno roditelji ipak žive duže

Iako prve godine mogu biti iscrpljujuće, dugoročna slika izgleda drugačije.

Prema istraživanjima sprovedenim u Švedskoj, roditelji u proseku imaju nešto duži životni vek od ljudi koji nemaju decu.

Ta razlika postaje vidljiva nakon šezdesete godine života.

Muškarci koji imaju decu u proseku žive oko dve godine duže od muškaraca bez dece, dok i žene sa decom ostvaruju nešto duži životni vek u odnosu na žene koje nisu postale majke.

Naučnici smatraju da važnu ulogu imaju emocionalna i socijalna podrška koju roditelji dobijaju od odrasle dece u poznijim godinama.

Da li je važan broj dece?

Jedno od najzanimljivijih pitanja bilo je da li broj dece utiče na brzinu starenja.

Nova studija Univerziteta u Helsinkiju, objavljena početkom 2026. godine, pokazala je da žene koje su rodile između 24. i 38. godine života imaju povoljnije obrasce starenja i veću verovatnoću za duži život.

Istraživanje je pokazalo i da žene koje imaju dvoje ili troje dece u proseku žive najduže.

Sa druge strane, žene koje imaju više od četvoro dece češće pokazuju znake ubrzanog biološkog starenja i imaju kraći očekivani životni vek.

Naučnici smatraju da razlog nije samo stres zbog podizanja velike porodice, već i fiziološko opterećenje koje trudnoće i porođaji predstavljaju za organizam.

Zanimljivo je da su neka ranija istraživanja pokazala suprotan trend kod muškaraca. Kod njih je veći broj dece bio povezan sa blagim produženjem životnog veka, iako razlozi za ovu razliku još nisu u potpunosti razjašnjeni.

Na kraju, zaključak naučnika je da roditeljstvo nesumnjivo donosi velike promene i izazove, posebno u prvim godinama. Ipak, kada se posmatra ceo životni vek, priča je daleko složenija nego što sugerišu umor, neprospavane noći i svakodnevne roditeljske obaveze.