Birači mogu podržati objedinjavanje umereno desnih stranaka

Takve okolnosti dodatno komplikuje i pojava novih lista i političkih aktera, što otvara pitanje njihove stvarne političke uloge i potencijalnog uticaja na kontrolu izbornog procesa. Sve to doprinosi utisku da Srbija ulazi u još jedan izborni ciklus bez jasnog konsenzusa o elementarnim pravilima igre.

Istovremeno, ovi izbori će se po svemu sudeći odvijati u svojevrsnoj referendumskoj atmosferi. Na jednoj strani nalaziće se levijatan koalicija okupljena oko Srpske napredne stranke i Aleksandra Vučića, dok se na drugoj strani formira studentska lista, koja svoj legitimitet crpi iz potrebe dela društva za političkom obnovom i pojavom novih lica na političkoj sceni.

Međutim, ono što se u javnosti znatno ređe analizira jeste potencijalni uticaj suverenističke desnice na ishod ovih izbora. Dosadašnja iskustva sa lokalnih izbora pokazuju da objedinjavanje umereno desno orijentisanih stranaka i pokreta može imati značajno uporište među biračima. U političkom sistemu u kojem nijedan blok ne može lako do apsolutne većine, upravo ovakva grupacija može postati tas na vagi u formiranju buduće vlasti.

U tu političku ravan spadaju organizacije poput Pokreta MI – Snaga naroda, Novog DSS-a, POKS-a, Dosta je bilo, Narodne stranke, Narodnog pokreta Srbije i Novog lica Srbije, ali i istaknuti pojedinci poput prof. dr Mila Lompara, prof. dr Miloša Kovića i Aleksandra Pavića. Posebno mesto zauzimaju i pokreti poput Kreni-Promeni i Dveri, koji su već dali podršku studentskoj listi, čime dodatno komplikuju potencijalno ukrupnjavanje ovog političkog spektra.

U slučaju formiranja šire suverenističke koalicije, otvorio bi se prostor za mobilizaciju birača koji nisu zadovoljni politikom aktuelne vlasti, ali istovremeno nemaju poverenje ni u novonastajuće opozicione alternative. Štaviše, takva koalicija bi mogla da privuče i deo biračkog tela vladajuće stranke, onaj deo koji aktuelnu politiku ne prepoznaje kao dosledno suverenu i nacionalno odgovornu.

Ipak, najveća prepreka ovom scenariju do sada nisu bile programske razlike, već lične i političke sujete, kao i nepoverenje među akterima. Dosadašnja iskustva dodatno podstiču skepsu birača. Već smo imali situacije u kojima su pregovori o zajedničkom nastupu suverenističkih aktera prekidani u završnici, nakon čega su pojedini učesnici tih procesa ulazili u institucionalnu saradnju sa vladajućom većinom. Takvi potezi ostavili su ozbiljne posledice po poverenje birača i dodatno fragmentisali političku scenu.

U tom smislu, pitanje zajedničkog nastupa više nije stvar političkog komfora, već političke odgovornosti. Svako ko u ovakvim okolnostima odbije razgovor ili aktivno opstruira pokušaje objedinjavanja mora biti svestan da time ne slabi samo potencijalnu koaliciju, već i samu ideju koju nominalno zastupa. U političkom smislu, takav potez birači će s pravom tumačiti kao odustajanje od suverenističke politike i kao direktno pomaganje održavanju postojećeg odnosa snaga.

Zato predstojeći izbori predstavljaju i test političke zrelosti svih koji tvrde da zastupaju suverenističku ideju. Od njihove sposobnosti da prevaziđu međusobne razlike zavisi ne samo njihov izborni rezultat, već i šira politička ravnoteža u zemlji.

Ukoliko izostane minimum zajedničkog nastupa, odgovornost neće biti apstraktna. Biće jasno vidljiva i merljiva svakom biraču koji traži političku opciju koja istinski želi promene, a ne samo deklarativno zastupa principe koje nije spremna da brani u praksi.

Autor je advokat, zamenik člana u stalnom sastavu RIK i odbornik skupštine grada Beograda, Pokret Mi, snaga naroda

Stavovi autora u rubrici Dijalog ne odražavaju nužno uređivačku politiku Danasa.