„Prota Radosav Simić – srpski duhovnik, neimar i dobrotvor“ naziv je izložbe autorki Snežane Đenić, istoričarke i direktorke Biblioteke „Ljubiša R. Đenić“ u Čajetini, i Bose Rosić, etnološkinje, koja se može pogledati do početka avgusta u galeriji Jokanovića kuće.
Izložba je dragocena, jer podseća na čoveka koji je bio duhovnik i veliki humanista, prosvetitelj, koji je gradio puteve, česme, hramove, širio znanje među svojim parohijanima i time ostavio trajni trag u sećanjima svojih savremenika. Autorke postavke istraživale su život i delo prote Simića, a kao početni materijal poslužila im je kratka autobiografija koju je on poklonio biblioteci „Ljubiša R. Djenić“ u Čajetini. Njegovo delo autorke su otrgnule od zaborava i učinile ga vidljivim, promovišući ideju o ljudskoj dobroti i potrebi dobročinstva u današnjem vremenu.
Postavku koja je nastala pre dve godine, uz podršku opštine Čajetina i Ministarstva kulture i informisanja, čini 90 fotografija, lični predmeti i dokumenti.
Nakon Čajetine izložba je gostovala u Čačku i Kraljevu i konačno je može pogledati i publika u Užicu, u kome je prota službovao, bio arhijerejski namesnik i starešina crkve. Otvaranju izložbe prisustvovala je, i o proti govorila, njegova unuka dr Dragoslava Simić Stojiljković, profesorka Mašinskog fakulteta u Beogradu.
Prota je rođen 19. avgusta 1882. godine u čajetinskom selu Branešci. Nakon završene bogoslovije bio je učitelj, a sveštenik je postao 1907. godine, kada je postavljen za paroha u Sirči, u žičkoj eparhiji. Službovao je u Rogačici, Donjoj Kravarici, Pranjanima i Užicu, gde je proveo duže od trideset godina i gde je penzionisan 1953. godine.
U svim mestima u kojima je službovao učestvovao je u osnivanju zemljoradničkih zadruga, izgradnji česama, škola i crkava, osnivao fondacije za nagrađivanje najboljih đaka i za pomoć siromašnim učenicima, učio mlade da čitaju i pišu, da se bave sportom… Učestvovao je u balkanskim ratovima i Prvom svetskom ratu, prešao sa srpskom vojskom Albaniju i došao u Francusku, gde je radio kao fabrički radnik, a potom je za sveštenika upućen u Mondofen, gde je oformio crkvu i srpsku koloniju, koja je kasnije preseljena u južnu Francusku u Draginjon, a po završetku rata, vratio se u zemlju.
Bio je predsednik uprave Crvenog krsta, član uprave Planinarskog društva, predsednik „Đačke trpeze“, koja je do 1941. godine obezbeđivala obroke za više od 150 najsiromašnijih đaka. Kada je video kako se bez vode muče stanovnici užičkog naselja Zabučje, uz podršku svih značajnih predstavnika ustanova tog vremena – Doma narodnog zdravlja, Ministarstva narodnog zdravlja i Centralnog higijenskog zavoda, uspeo je 1940. godine da izgradi cisternu za vodu.
Zaslužan je za osnivanje modernog letovališta na Zlatiboru, na Oku, tridesetih godina prošlog veka, koje je nazvao „ kolonija zdravih“ i koja je bila namenjena ljubiteljima prirode, čistog vazduha i tišine. Tadašnji kompleks na Oku, koji je prota osmislio po ugledu na razvijena francuska planinska odmarališta, imao je letnje kupatilo, dva bazena za decu i odrasle, tuševe, svlačionice, plažu i ribnjak. Dečje odmaralište, koje je izgrađeno na placu sa šumom koji je prota poklonio za tu namenu, bilo je jedno od najmodernijih u Srbiji i, pored svih udobnosti, imalo je električno osvetljenje iz sopstvene male centrale. Tadašnji turistički kompleks, koji su zimi pohodili i smučari, imao je drvene objekte za smeštaj gostiju, pekaru, ledaru i restoran, a svojim proizvodima snabdevali su ga meštani zlatiborskih sela. Osim toga prota je inicirao i izgradnju puta kojim se automobilima moglo putovati od Kraljeve Vode do Oka.
Nažalost, „kolonija zdravih“ postojala je svega desetak godina, jer su je 1943. godine, tokom Drugog svetskog rata, uništile nemačka i bugarska vojska, tako da danas postoje samo tragovi nekadašnjih građevina. Ipak, na tom mestu, na izvoru vode koja je posvećena Svetom Vidu, sačuvana je spomen-česma posvećena borcima Semegnjeva i Branežaca u ratovima od 1912. do 1918. godine, koja je izgrađena 1930. godine, takođe, na protinu inicijativu. Prota je odlikovan najznačajnijim crkvenim odličjima, a umro je u Užicu, 7. jula 1966. godine, i sahranjen je u Beogradu.
– Prota je i posle rata nastavio da dolazi na Oko nadajući se da će jednog dana njegova ideja o koloniji zdravih biti obnovljena. Oko na Zlatiboru zaslužuje da povrati stari sjaj prema protinoj želji i ideji – poručila je njegova unuka Dragoslava Simić Stojiljković, zahvalivši se autorkama postavke što su svojim radom zaštitile od zaborava protino delo.
Prvi otvoreni bazen u Srbiji
Koatorka izložbe Bosa Rosić, koja je napisala i knjigu „Oko zlatiborsko“, koja sadrži i mit o Svetom Vidu i autobiografiju prote Radosava Simića, godinama se zalaže da se obnovi nekadašnja kolonija zdravih. – Oko je bilo prvo mesto u Srbiji koje je imalo otvoreni bazen za kupanje. Za vodu sa izvora Oko narod veruje da je lekovita za oči, pa kaže – ko se na Vidovdan umije vodom sa tog izvora, neće imati problema sa očima.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, ali i na X nalogu. Pretplatite se na PDF izdanje lista Danas.
